Owczarek francuski briard

Owczarek francuski briard (często nazywany po prostu briardem) to majestatyczny, duży i niezwykle inteligentny pies pasterski, którego wygląd budzi respekt i podziw. Jego najbardziej charakterystyczną cechą, obok postawnej sylwetki, jest długa, falująca i twarda sierść, nazywana kozim włosem, która opada mu na oczy i pysk. We Francji, skąd pochodzi, briardy określa się pięknym mianem "serca owiniętego futrem". Jest to pies o bardzo silnym poczuciu obowiązku wobec swojego przewodnika, niezwykle czuły dla swojej ludzkiej rodziny, a jednocześnie odważny i nieustraszony. Choć początkowo zaganiali i bronili stad przed drapieżnikami, dziś briardy to doskonałe psy rodzinne, sportowe oraz wybitni stróże, wymagający jednak konsekwentnego i doświadczonego opiekuna.

Zalety

• Posiada wspaniały, zrównoważony charakter w stosunku do własnej rodziny i wykazuje niezwykłe do niej przywiązanie.

• Jest niezwykle inteligentny i pojętny, chętnie podejmuje wyzwania rzucane mu przez przewodnika.

• Stanowi doskonałego, bardzo czujnego i budzącego respekt stróża posesji, który nie dopuści intruza na swój teren.

• Sprawdza się w wielu psich sportach, takich jak agility, obedience czy pasterstwo.

• Jest bardzo empatyczny, potrafi wyczuwać nastroje swojego właściciela.

Wady

• Posiada potężne wymagania w zakresie pielęgnacji – wyczesywanie długiego włosa bywa czasochłonne i żmudne.

• Bywa niezależny i uparty, dlatego wymaga żelaznej konsekwencji i doświadczenia w wychowaniu dużych psów.

• Z powodu silnego instynktu obronnego może być nadmiernie nieufny wobec obcych, jeśli zawiedzie socjalizacja za szczeniaka.

• Przynosi do domu dużo brudu (piasek, błoto, rzepy), który łatwo wplątuje się w jego obfitą szatę.

• Jako duży pies rośnie szybko, a jego utrzymanie, żywienie i profilaktyka zdrowotna bywają kosztowne.

Briard to jedna z najstarszych ras francuskich owczarków. Jego pochodzenie sięga średniowiecza, a pierwsze wzmianki o dużych, kudłatych psach strzegących owiec na terenie dzisiejszej Francji pochodzą już z czasów Karola Wielkiego. Wzmianki o briardach można znaleźć m.in. w kronikach z XII wieku. Sama nazwa rasy pochodzi najprawdopodobniej od francuskiego regionu Brie (choć wcale nie stamtąd wywodzi się większość pierwotnych psów tej rasy). Pierwotnym zadaniem briardów była ciężka praca na pastwiskach: chroniły stada przed wilkami i kłusownikami, a także pilnowały porządku wśród zwierząt hodowlanych. W czasie obu wojen światowych ich odwaga, niesamowity słuch i oddanie zostały wykorzystane przez francuską armię – briardy służyły jako psy sanitarne odszukujące rannych na polach bitew, psy łącznikowe przenoszące meldunki i psy stróżujące, noszące amunicję. Po wojnach ich populacja drastycznie spadła, ale dzięki zaangażowaniu kynologów udało się odbudować tę wspaniałą rasę.

Briard od zawsze miał być psem rustykalnym, muskularnym i zwartym, gotowym do wielogodzinnego wysiłku w trudnych warunkach. Jego ruch miał być sprężysty, przypominający kłus dużego drapieżnika. Sylwetka briarda wpisuje się w delikatny prostokąt. Głowa psa jest długa, ozdobiona charakterystycznymi wąsami, brodą i krzaczastymi brwiami, które lekko przysłaniają duże, ciemne oczy, nadając psu wyraz łagodności i bystrości. Uszy, kiedyś powszechnie cięte (kopiowane) by uniemożliwić zranienie ich przez drapieżniki, dziś pozostają naturalne – wysoko osadzone i przylegające. Absolutnym i unikalnym wymogiem wzorca, świadczącym o autentyczności pochodzenia psa, jest obecność podwójnych tzw. wilczych pazurów na tylnych łapach. Ogon briarda, tworzący na końcu delikatny kształt litery „J”, powinien być noszony nisko.

Wzrost: 62–68 cm (samce), 56–64 cm (samice)

Waga: Około 30–40 kg (samce), 25–35 kg (samice)

Umaszczenie: Dopuszczalne są wszystkie jednolite maści, oprócz białej i kasztanowej. Najbardziej pożądane i najpopularniejsze są kolory: płowy (od jasnego do ciemnego, zawsze z ciemną maską na pysku), czarny oraz szary.

Średnia długość życia: 10–12 lat

Pochodzenie: Francja

Grupa FCI: Grupa I (Owczarki i inne psy pasterskie z wyłączeniem szwajcarskich psów do bydła), Sekcja 1 (Owczarki, nr wzorca 113)

Charakter briarda to mieszanka żywiołowości, lojalności, odwagi oraz nuty francuskiej arogancji. Jest to pies niezwykle dumny. Wobec swojej rodziny jest oddany, wylewny w uczuciach, domaga się pieszczot i uwielbia być blisko człowieka, często chodząc za właścicielem "jak cień". Natomiast wobec osób obcych briard z założenia zachowuje daleko idącą rezerwę i dystans. Nie spoufala się z pierwszym lepszym przechodniem. Ten silny instynkt obronny czyni z niego wybitnego stróża. Psy te dojrzewają stosunkowo powoli – do drugiego, a nawet trzeciego roku życia mogą zachowywać się jak bardzo wyrośnięte, niesforne szczenięta. Z natury są wesołe i bardzo chętne do pracy z przewodnikiem, lecz nie ślepo posłuszne.

Słynne określenie "serce owinięte futrem" nie wzięło się znikąd. Briardy w obrębie swojego "stada" są zazwyczaj niezwykle troskliwe i opiekuńcze wobec dzieci. Wykazują dużą cierpliwość i często same inicjują wspólną zabawę. Mają wrodzoną tendencję do "zaganiania" i pilnowania maluchów na podwórku, krążąc wokół nich jak wokół stada. Z uwagi jednak na gabaryty, siłę i temperament briarda, zabawy z mniejszymi dziećmi zawsze muszą odbywać się pod nadzorem dorosłych, by pies w ferworze radości przypadkowo nie przewrócił dziecka. Ważne jest także, aby nauczyć dziecko poszanowania granic psa, zwłaszcza gdy ten odpoczywa na swoim posłaniu.

Dobrze zsocjalizowany briard zazwyczaj bardzo dobrze dogaduje się z innymi zwierzętami mieszkającymi pod jednym dachem. Bez problemu zaakceptuje koty, małe gryzonie czy inne psy, jeśli został z nimi odpowiednio wcześnie zapoznany (najlepiej w okresie szczenięcym). Z uwagi na jego pasterską przeszłość, psy tej rasy prędzej będą próbowały pilnować kota czy innego pupila niż polować na niego. Niemniej jednak, dorosłe, niekastrowane samce mogą czasami wykazywać skłonność do dominacji i rywalizacji w stosunku do innych, równie dużych obcych samców na spacerach.

Z racji swoich imponujących rozmiarów oraz głośnego alarmowania o zagrożeniach, briard nie jest psem stworzonym do życia na małym metrażu z cienkimi ścianami, jednak nie oznacza to, że mieszkanie w bloku jest zupełnie wykluczone. Pod warunkiem zapewnienia mu długich, wyczerpujących spacerów, pracy umysłowej i aktywności każdego dnia, pies ten w domu będzie zachowywał się spokojnie, przeważnie leżąc blisko właściciela. Wymaga to jednak od właściciela pełnego zaangażowania. Osoby zapracowane, którym brakuje czasu na wielogodzinne wyjścia do parku czy lasu, nie powinny decydować się na briarda w mieszkaniu.

Szkolenie briarda to proces wymagający żelaznej konsekwencji, stanowczości, ale jednocześnie dużych nakładów cierpliwości i pozytywnego nastawienia. Psy te mają doskonałą pamięć i szybko się uczą, jednak posiadają też własne zdanie. Jeśli szkoleniowiec posłuży się przymusem, krzykiem lub przemocą fizyczną, briard "zamknie się" w sobie i odmówi jakiejkolwiek współpracy. Wymagają budowania autorytetu opartego na zaufaniu i nagrodach. Krytycznym elementem wychowania tego owczarka jest odpowiednio przeprowadzona i rozbudowana socjalizacja w okresie szczenięcym – zapoznawanie psa z różnymi ludźmi, sytuacjami, pojazdami i hałasami uchroni go przed wyrośnięciem na psa lękliwego lub agresywnego.

Zdecydowanie tak. Briardy plasują się bardzo wysoko w rankingach inteligencji użytkowej i posłuszeństwa. Jako rasa pracująca musiały umieć samodzielnie oceniać sytuację na pastwisku, oddalonym od pasterza, i podejmować błyskawiczne decyzje na temat obrony stada. Ich zdolność przewidywania zachowań ludzkich oraz szybkie łączenie faktów są wybitne. Ta niezwykła mądrość oznacza jednak, że pies błyskawicznie wychwyci wszelkie błędy, słabości i niekonsekwencje swojego właściciela.

Briard to pies o mentalności wybitnie stadnej i terytorialnej. Nie ma zazwyczaj skłonności do samotnych włóczęg czy ucieczek przez niedomkniętą bramkę. Woli trzymać się blisko swojego podwórka, rodziny i patrolować powierzony mu teren. Pod tym względem są to psy bardzo lojalne. Jeśli jednak na spacerze briard nie będzie miał zapewnionego odpowiedniego zajęcia, a zwietrzy uciekającą zwierzynę (np. sarnę w lesie), instynkt pogoni może na chwilę wziąć górę, jeśli od małego nie został wdrożony absolutnie pewny komandos odwołania.

Stosunek briardów do wody jest zazwyczaj entuzjastyczny lub co najmniej umiarkowanie pozytywny. Wiele z nich chętnie zanurza się w jeziorach lub stawach, traktując wodę jako świetne urozmaicenie zabawy, zwłaszcza podczas upalnych letnich dni. Z racji ich długiej szaty, kąpiele wodne wymagają jednak od właściciela wzmożonej czujności – sierść w wodzie staje się bardzo ciężka, a po wyjściu na brzeg niezwykle długo schnie. Aby zapobiec tworzeniu się kołtunów oraz stanów zapalnych skóry (tzw. hot spotów), po pływaniu briarda należy dokładnie osuszyć i rozczesać.

Tak, briardy to z natury bardzo czujne psy stróżujące i alarmujące. Choć nie należą do ras hałaśliwych bez powodu (nie szczekają dla samego szczekania), to ich reakcja na każdy podejrzany dźwięk, intruza zbliżającego się do posesji czy nietypowe zjawisko jest szybka i głośna. Ich szczekanie jest bardzo grube i donośne, co skutecznie odstrasza ewentualnych napastników. Przy odpowiednim szkoleniu można łatwo wyegzekwować komendę kończącą alarmowanie, dając psu sygnał, że właściciel przejął kontrolę nad sytuacją.

Bardzo dużo. Briard to pies o sportowej sylwetce, potrzebujący uchodzić z nagromadzonej energii. Kilka krótkich spacerów wokół bloku absolutnie mu nie wystarczy i doprowadzi jedynie do frustracji psa (co często objawia się niszczeniem mebli i nadmierną wokalizacją). Potrzebują od 1,5 do ponad 2 godzin intensywnej aktywności każdego dnia. Poza bieganiem (np. przy rowerze – oczywiście dopiero u w pełni rozwiniętego dorosłego osobnika) bardzo wskazany jest trening posłuszeństwa, zabawy z wykorzystaniem szarpaka, tropienie lub pasterstwo sportowe.

Briardy uchodzą za psy dość wytrzymałe, zdrowe i krzepkie, odporne na zmienne warunki pogodowe dzięki warstwowej, izolującej sierści. Niemniej jednak, z uwagi na ich duży wzrost oraz specyficzną budowę, w rasie tej pojawiają się pewne typowe dla dużych owczarków schorzenia, na które odpowiedzialni hodowcy badają swoje reproduktory. Prawidłowo odżywiany i prowadzony profilaktycznie briard odwiedza lekarza weterynarii głównie na szczepienia.

Najpoważniejszym zagrożeniem dla życia psów ras dużych o głębokiej klatce piersiowej – a do takich należy briard – jest groźny dla życia skręt żołądka (GDV). Ponadto u briardów spotyka się również:

• Dysplazję stawów biodrowych i (rzadziej) łokciowych.

• Choroby narządu wzroku, w tym specyficzną dla tej rasy CSNB (Congenital Stationary Night Blindness – wrodzona, stacjonarna ślepota nocna), na którą dostępne są dziś testy genetyczne, a także postępujący zanik siatkówki (PRA).

• Młodzieńcze zapalenie kości (enostoza) w okresie intensywnego wzrostu.

• Zapalenia ucha zewnętrznego z powodu opadającej małżowiny i gęstego owłosienia wokół kanału słuchowego.

Zarówno psy, jak i suki tej rasy dożywają średnio od 10 do 12 lat. Jak na przedstawiciela ras o sporych gabarytach jest to wynik bardzo przyzwoity. Oczywiście zdarzają się osobniki, które dzięki znakomitym genom, świetnej diecie i stałej, umiarkowanej aktywności fizycznej dożywają w zdrowiu 13 lub nawet 14 lat.

Pielęgnacja to z pewnością najtrudniejszy element posiadania briarda. Jego sierść ma fakturę tak zwanego koziego włosa – jest sucha i szorstka w dotyku, pod którą kryje się lżejszy, miękki podszerstek. Psa tego należy szczotkować długo i systematycznie (co najmniej 1-2 razy w tygodniu przez godzinę lub dłużej), używając specjalistycznych grzebieni, szczotek pudlówek oraz płynów ułatwiających rozczesywanie, by zapobiec tworzeniu się potężnych i bolesnych filców z sierści, kurzu i martwego naskórka. Szczególną uwagę należy zwrócić na pachy, pachwiny, przestrzeń za uszami i łapy. Grzywkę opadającą na oczy często spina się w kitkę, aby ułatwić psu widzenie (lub lekko podcina w okolicach samych gałek ocznych, by nie drażniła rogówki). Kąpiele ze względu na długość schnięcia powinno przeprowadzać się tylko w razie wyraźnej konieczności. Włosy rosnące pomiędzy opuszkami łap oraz w okolicach kanałów słuchowych powinny być regularnie przycinane i wyrywane.

Chociaż briard nie lnieje w tak uciążliwy i typowy sposób jak rasy o krótkim i grubym włosie (np. owczarki niemieckie), to gubi martwy włos przez cały rok. Zamiast opadać na podłogę, martwe włosy często zostają uwięzione w żywej sierści psa. Jeśli właściciel nie usunie ich podczas regularnego szczotkowania, uformują się one w nieestetyczne, gęste kołtuny i filce. Dzięki takiej strukturze szaty w domu można jednak zauważyć mniejszą ilość latającej sierści na meblach i dywanach.

Briard nie jest uważany za psa hipoalergicznego. Co prawda, jego sposób zrzucania sierści powoduje, że mniejsza ilość psiego włosa unosi się w powietrzu, jednak ogromna, gęsta szata działa niczym wielka miotła. Pies ten kumuluje w sobie roztocza, zarodniki grzybów, pleśni, kurz z ulicy oraz wszelkiego rodzaju alergeny z zewnątrz, wnosząc je potem do mieszkania. Dodatkowo w psiej ślinie oraz w złuszczającym się (szczególnie jeśli skóra jest niedostatecznie wentylowana) martwym naskórku znajduje się białko, które może silnie uczulać osoby skłonne do alergii. Zawsze zalecany jest bezpośredni kontakt u hodowcy celem sprawdzenia reakcji.

Dieta potężnego, aktywnego owczarka musi być bogata w najwyższej jakości białko, które zapewni mu niezbędną energię, a także obfitować w kwasy omega-3 i omega-6, wspierające wygląd i jakość niezwykle wymagającej szaty. Ważnym dodatkiem, w szczególności w okresie dojrzewania u szybko rosnących szczeniąt oraz u psich seniorów, są suplementy chroniące stawy – chondroityna i glukozamina. Właściciele karmią briardy albo wysokojakościowymi, bezzbożowymi karmami komercyjnymi (tzw. chrupkami), albo decydują się na dobrze zbilansowaną dietę opartą na surowym mięsie i suplementach (BARF).

Ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia skrętu żołądka, żywienie briarda podlega surowym regułom. Dzienną dawkę karmy u psa dorosłego należy bezwzględnie podzielić na dwa odrębne posiłki – podawane rano i wieczorem. Podanie psu jednej, ogromnej objętościowo dawki pokarmu naraża go na bardzo niebezpieczne powikłania gastryczne. Najważniejszą zasadą u dużych owczarków jest zapewnienie co najmniej godzinnego spokoju (odpoczynku lub snu) po każdym posiłku; psu z pełnym brzuchem nie wolno biegać, przeskakiwać przez przeszkody ani bawić się w przeciąganie zabawek. Młode, rosnące szczenięta karmimy 3–4 razy dziennie, stopniowo redukując liczbę posiłków.

Ze względu na wyzwania hodowlane, obowiązkowe badania genetyczne i ogólne koszty odchowania miotu dużych psów, szczenię owczarka francuskiego briarda nie jest tanie. Zakup zdrowego i dobrze rokującego pieska z renomowanej hodowli zrzeszonej w ZKwP (FCI) w Polsce to wydatek rzędu 4000 do 6000 złotych. W przypadku maluchów wybitnie obiecujących wystawowo (pochodzących od elitarnych championów lub importowanych ze słynnych francuskich czy skandynawskich linii hodowlanych) cena może oscylować w okolicach 7000–8000 złotych, a nawet więcej.