Irish Soft Coated Wheaten Terrier

Irish Soft Coated Wheaten Terrier, potocznie nazywany "Wheatenem", to wyjątkowa perła w grupie terierów. Jak sama nazwa wskazuje (ang. soft coated – miękkowłosy, wheaten – pszeniczny), jego znakiem rozpoznawczym jest jedwabista, falowana szata w kolorze dojrzewającego zboża. W przeciwieństwie do swoich ostrych i szorstkowłosych kuzynów z Irlandii, Wheaten jest psem o znacznie łagodniejszym usposobieniu, często określanym jako "terier w owczej skórze". To radosny, pełen życia i niezwykle przyjacielski czworonóg, który łączy w sobie zawadiacką naturę teriera z oddaniem psa rodzinnego. Jego historia to droga od biednego psa wiejskiego do salonowego eleganta, który podbił serca miłośników psów na całym świecie swoim "irlandzkim urokiem".

Zalety

• Radosne usposobienie: To psy wiecznie młode duchem, optymistyczne i tryskające pozytywną energią.

• Hipoalergiczność: Posiadają włosy, a nie sierść, i nie linieją w tradycyjny sposób, co czyni je doskonałym wyborem dla osób dbających o czystość i alergików.

• Mniejsza agresja: Są znacznie mniej zaczepne i konfliktowe wobec innych psów niż typowe teriery (jak np. terier walijski czy irlandzki).

• Wszechstronność: Sprawdzają się w sporcie (agility), jako psy terapeutyczne oraz wspaniali towarzysze rodziny.

• Kompaktowy rozmiar: Są wystarczająco duże, by towarzyszyć w bieganiu, ale na tyle małe, by odnaleźć się w mieszkaniu.

Wady

• Wymagająca pielęgnacja: Ich jedwabista szata ma tendencję do szybkiego kołtunienia się; zaniedbanie czesania prowadzi do konieczności ogolenia psa do skóry.

• "Wheaten Greetin": Słynne powitanie w wykonaniu tej rasy polega na entuzjastycznym skakaniu na człowieka, co może być uciążliwe (brudne łapy) i trudne do oduczenia.

• Wrażliwy układ pokarmowy: Rasa ma predyspozycje do specyficznych, genetycznych chorób nerek i jelit oraz alergii pokarmowych.

• Upór: Mimo łagodnego wyglądu, wciąż jest to terier – bywa uparty i ma własne zdanie na temat wydawanych poleceń.

• Brudzenie: Szata chłonie wodę, błoto, rzepy i śnieg jak gąbka, co wymaga mycia psa po każdym spacerze w gorszą pogodę.

Wheaten Terrier to jedna z najstarszych ras irlandzkich, choć oficjalnie uznana została stosunkowo późno (dopiero w 1937 roku w Irlandii). Przez stulecia był to "pies biedoty". Podczas gdy szlachta polowała z chartami i spanielami, irlandzcy chłopi nie mogli posiadać psów myśliwskich o wartości powyżej określonej kwoty. Wheaten był więc psem uniwersalnym, który musiał robić wszystko: pilnować obejścia, zaganiać bydło i owce, tępić szczury w stodole, a czasem kłusować na borsuki czy wydry. Przez lata żył w cieniu swoich kuzynów – Teriera Irlandzkiego i Kerry Blue Teriera. Jego populacja była utrzymywana głównie dzięki użyteczności, a nie wyglądowi, co ukształtowało psa zdrowego, odpornego i niezwykle bystrego.

Jest to pies o zwartej, kwadratowej sylwetce, sugerującej siłę i wytrzymałość, ale nie ciężkość. Nie może być tak wysokonogi jak Terier Irlandzki, ani tak przysadzisty jak Szkot. Głowa jest długa, mocna, ale nie gruba, z wyraźnym stopem. Oczy ciemne, orzechowe, osadzone pod obfitą grzywką (którą jednak przycina się tak, by pies widział). Uszy są małe do średnich, noszone z przodu, załamane na poziomie czaszki. Ogon, niegdyś kopiowany, obecnie jest noszony wesoło do góry, lekko wygięty do przodu.

Najważniejszą cechą rasy jest szata. Włos musi być miękki, jedwabisty w dotyku, falowany lub tworzący luźne loki. Nie może być szorstki ani wełnisty (pudlowaty). Co ciekawe, szczenięta rodzą się zupełnie inne niż dorosłe psy – są często ciemnorude, szarobure, z czarnymi maskami. Dopiero z wiekiem (proces ten trwa nawet do 2-3 lat) ich sierść jaśnieje i nabiera właściwego koloru oraz struktury.

Wzrost: Psy mierzą od 46 do 49 cm w kłębie, suki są nieco mniejsze. Waga: Samce ważą ok. 16–18 kg (wzorzec mówi o ok. 18 kg), suki są lżejsze. Umaszczenie: Jednolite, w odcieniach od jasnego pszenicznego do złocistorudego. Ciemniejszy nalot na uszach jest dopuszczalny, a nawet częsty. Szata powinna lśnić. Średnia długość życia: 12–15 lat. Pochodzenie: Irlandia. Grupa FCI: Grupa 3 (Teriery), sekcja 1 (Teriery duże i średnie).

Wheaten to ekstrawertyk. Kocha ludzi i okazuje to całym sobą. Jest mniej "cięty" niż inne teriery, rzadziej wszczyna awantury. Jego temperament jest zrównoważony – w domu potrafi się wyciszyć (jeśli jest wybiegany), a na spacerze jest wulkanem energii. Bardzo mocno przywiązuje się do rodziny i źle znosi długotrwałą samotność. Cechuje go duża pewność siebie i inteligencja, którą chętnie wykorzystuje, by postawić na swoim. Jest czujny i zawsze zaalarmuje szczekaniem o gościach, ale chwilę później powita ich radosnym skakaniem.

Rasa ta uchodzi za jedną z najlepszych w grupie terierów do kontaktów z dziećmi. Wheateny są zabawowe, odporne na delikatne niedelikatności i mało obrażalskie. Ich niespożyta energia świetnie komponuje się z aktywnością starszych dzieci (wspólne bieganie, gra w piłkę). W przypadku małych dzieci trzeba uważać na wspomniane "Wheaten Greetin" – pies z radości może przewrócić malucha.

Wheaten ma instynkt łowiecki, ale jest on zazwyczaj możliwy do opanowania. Z kotami domowymi, z którymi się wychował, żyje w wielkiej przyjaźni. Obce koty na dworze będzie jednak gonił. W stosunku do innych psów jest zazwyczaj przyjazny i nastawiony na zabawę, choć niesprowokowany samiec nie pozwoli sobie "wejść na głowę". Jest to duża różnica w porównaniu do np. Teriera Irlandzkiego, który bywa agresywny wobec innych psów.

Tak, doskonale sprawdza się w mieszkaniu. Nie potrzebuje pałacu ani hektarów ogrodu, pod warunkiem, że właściciel zapewni mu spacery. W domu jest "kompaktowy" i czysty (nie gubi sierści). Należy jednak pamiętać, że pozostawiony sam sobie na wiele godzin może szczekać lub niszczyć z nudów.

Szkolenie Wheatena wymaga cierpliwości i poczucia humoru. To inteligentny pies, który szybko się uczy, ale nienawidzi nudy i "musztry". Metody awersyjne (krzyk, szarpanie) sprawiają, że zamyka się w sobie lub staje się lękliwy. Najlepiej działa szkolenie pozytywne, oparte na nagrodach i zabawie. Ważna jest nauka wyciszania emocji, zwłaszcza przy powitaniach, co jest największym wyzwaniem wychowawczym tej rasy.

Są bardzo bystre i sprytne. Potrafią otwierać szafki, manipulować właścicielem i znajdować drogę do celu (zazwyczaj do jedzenia). W testach posłuszeństwa mogą wypadać gorzej niż owczarki, nie z braku inteligencji, ale z powodu niezależności ("zrobię to, ale po swojemu").

Instynkt teriera wciąż w nich drzemie. Jeśli Wheaten zobaczy wiewiórkę lub zająca, może ruszyć w pogoń, "głuchnąc" na wołanie właściciela. Dlatego w miejscach nieogrodzonych zalecana jest smycz lub linka treningowa. Posesja powinna być dobrze ogrodzona, bo pies może próbować podkopów.

Większość przedstawicieli tej rasy lubi wodę i chętnie brodzi w strumieniach czy jeziorach. Należy jednak pamiętać, że namoknięta, długa sierść staje się ciężka i długo schnie, co wiąże się z koniecznością suszenia psa po kąpieli.

Są to psy czujne. Szczekają, gdy ktoś dzwoni do drzwi lub kręci się pod płotem. Nie jest to jednak rasa, która szczeka bezustannie i bez powodu, jak niektóre mniejsze teriery. Zazwyczaj po zaalarmowaniu i przywitaniu gościa, pies się uspokaja.

Jest to pies aktywny. Potrzebuje codziennie solidnej dawki ruchu – minimum 3 spacery, w tym jeden dłuższy (godzinny) z możliwością swobodnej eksploracji lub zabawy z innymi psami. Znudzony Wheaten to niszczycielski Wheaten. Świetnie sprawdza się jako towarzysz joggingu na krótszych dystansach.

Wheateny są generalnie psami zdrowymi i długowiecznymi, ale rasa jest obciążona kilkoma poważnymi chorobami genetycznymi, o których każdy przyszły właściciel musi wiedzieć.

Najważniejsze problemy to:

• Nefropatia gubiąca białko (PLN): Choroba nerek prowadząca do utraty białka z moczem i niewydolności nerek.

• Enteropatia gubiąca białko (PLE): Choroba jelit, w której białko nie jest wchłaniane, lecz tracone. Objawia się biegunkami, utratą wagi i obrzękami.

• Dysplazja nerek (RD): Niewykształcenie nerek.

• Choroba Addisona: Niedoczynność kory nadnerczy.

• Alergie skórne i pokarmowe: Dość częste u rasy.

• Dysplazja stawów biodrowych: Zdarza się, choć rzadziej niż u ras dużych. Odpowiedzialni hodowcy badają psy w kierunku PLN/PLE (testy genetyczne i regularne badania krwi/moczu).

Jeśli pies nie jest obciążony chorobami nerek/jelit, żyje długo – średnio 12 do 15 lat, zachowując radosne usposobienie do późnej starości.

To najbardziej wymagający aspekt posiadania Wheatena.

• Czesanie: Wymaga dokładnego czesania metalowym grzebieniem 2-3 razy w tygodniu (a w okresie wymiany szczenięcego włosa na dorosły – codziennie). Kołtuny tworzą się przy samej skórze i są bolesne dla psa.

• Strzyżenie: Włos rośnie cały czas. Psa należy strzyc nożyczkami (nie maszynką na krótko i nie trymować jak szorstkowłose teriery!) co 2-3 miesiące, aby zachować charakterystyczną sylwetkę.

• Kąpiel: Szata łatwo łapie brud, więc kąpiele są częste (nawet raz w miesiącu), zawsze z użyciem dobrej odżywki ułatwiającej rozczesywanie.

Nie. Podobnie jak Pudle czy Yorki, Wheateny posiadają włosy, które rosną i nie wypadają sezonowo. Martwy włos zostaje w sierści i musi być wyczesany. Dzięki temu w domu nie ma "dywanów" z sierści, a ubrania właściciela są czyste.

Tak, jest to jedna z ras najczęściej polecanych alergikom ze względu na brak podszerstka i strukturę włosa. Należy jednak pamiętać, że uczulać może nie tylko sierść, ale i naskórek czy ślina, więc zawsze zalecany jest wcześniejszy kontakt z psem.

Ze względu na skłonności do alergii i problemów jelitowych (PLE), dieta powinna być lekkostrawna i wysokiej jakości. Wielu właścicieli unika kurczaka i zbóż, wybierając karmy na bazie jagnięciny lub ryb. Regularne badania poziomu białka we krwi są wskazane przy doborze diety.

Dorosły pies powinien otrzymywać dwa posiłki dziennie. Stały dostęp do jedzenia nie jest zalecany.

Cena szczenięcia z rodowodem ZKwP (FCI) wynosi zazwyczaj od 4000 do 6000 złotych. Cena może być wyższa w przypadku psów z wybitnych linii zagranicznych. Należy unikać tanich ofert, gdyż ryzyko zakupu psa chorego na genetyczne choroby nerek jest tam bardzo wysokie.

Miesięczny koszt żywienia to ok. 200–300 zł (specjalistyczne karmy dla wrażliwców są droższe). Do tego należy doliczyć koszt profesjonalnego groomera (fryzjera) – wizyta co 2-3 miesiące kosztuje 150–250 zł. W przeliczeniu miesięcznym, łączne koszty utrzymania to ok. 350–500 zł. Należy też mieć "fundusz awaryjny" na ewentualną diagnostykę nerek.

• Magiczna zmiana koloru: Szczenięta rodzą się ciemnobrązowe, a nawet rudawo-szare z czarnymi maskami i pręgą na grzbiecie. Dopiero z wiekiem "oczyszczają się" do pięknego koloru pszenicy. Proces ten może trwać do 18-24 miesiąca życia, a czasem dłużej.

• Spóźniony debiut: Choć rasa istniała w Irlandii od setek lat, została uznana przez British Kennel Club dopiero w 1943 roku – jako ostatnia z czterech ras terierów irlandzkich (po Kerry Blue, Terierze Irlandzkim i Glen of Imaal).

• Dwa typy włosa: Wyróżnia się typ "irlandzki" (włos cieńszy, bardziej jedwabisty, wolniej rosnący) oraz "amerykański/ciężki" (włos gęstszy, bardziej obfity, dający efekt "pluszaka", ale trudniejszy w pielęgnacji). W Europie dąży się do typu irlandzkiego, w USA dominuje typ o mocniejszym włosie.

• The Wheaten Greetin’: Specyficzny sposób witania się, polegający na podskakiwaniu na czterech łapach jednocześnie i kręceniu się w kółko, jest tak charakterystyczny, że zyskał własną nazwę.