Hiszpański pies dowodny

Hiszpański pies dowodny (znany również jako Perro de Agua Español) to niezwykle wszechstronna, inteligentna i historyczna rasa, która zyskuje coraz większą rzeszę sympatyków na całym świecie. Tradycyjnie wykorzystywany jako niezłomny pies pasterski, zwinny aporter myśliwski oraz pomocnik rybaków, dziś doskonale sprawdza się jako lojalny i aktywny pies rodzinny oraz gwiazda psich sportów. Jego najbardziej wyróżniającą cechą jest unikalna, kędzierzawa i wełnista szata, która naturalnie formuje się w sznury (dredy) i ma specyficzne wymagania pielęgnacyjne. To pies o wielkim sercu, odważny i bystry, ale z uwagi na wysokie zapotrzebowanie na ruch – polecany jest przede wszystkim osobom prowadzącym aktywny tryb życia.

Zalety

• Posiada wybitną inteligencję – szybko i niezwykle chętnie uczy się nowych poleceń.

• Jest bardzo wszechstronny – odnajdzie się zarówno w wodzie, jak i na torze agility.

• Cechuje go bezgraniczna lojalność wobec rodziny i silne przywiązanie do głównego opiekuna.

• Nie linieje (nie gubi tradycyjnej sierści), co ułatwia utrzymanie czystości w domu.

• Uchodzi za rasę wytrzymałą, odporną na zmienne warunki atmosferyczne i długowieczną.

Wady

• Posiada ogromne pokłady energii – domaga się bardzo dużej dawki codziennego ruchu i stymulacji psychicznej.

• Wymaga niezwykle specyficznej pielęgnacji włosa, by nie dopuścić do bolesnego sfilcowania szaty.

• Może przejawiać silny instynkt pasterski (np. zaganianie biegających dzieci).

• Jest stosunkownie nieufny wobec obcych, jeśli od małego nie zadba się o poprawną socjalizację.

• Źle znosi długotrwałą samotność – zamknięty bez zajęcia może zacząć niszczyć przedmioty.

Pochodzenie hiszpańskiego psa dowodnego, choć owiane jest nutką tajemnicy, czyni z niego jedną z najstarszych i najbardziej rdzennnych ras Półwyspu Iberyjskiego. Uważa się, że przodkowie tych psów przybyli na teren dzisiejszej Hiszpanii wiele wieków temu, prawdopodobnie wraz z Maurami z Afryki Północnej lub, według innych hipotez, przypłynęli na pokładach statków tureckich kupców (z tego powodu lokalnie nazywano je dawniej "psami tureckimi"). Rasa zyskała szczególną popularność w górzystych rejonach południowej Hiszpanii, a w szczególności w Andaluzji. Tamtejsi pasterze doceniali psa za niezłomność w zaganianiu kóz i owiec w wyjątkowo trudnym terenie. Z kolei na wybrzeżach czworonogi te stanowiły ogromne wsparcie dla rybaków – aportowały sieci, wyciągały z wody zerwane cumy i ratowały drobny sprzęt, który wypadł za burtę. Mimo tej pięknej, długiej historii pracy boku człowieka, rasa została ustandaryzowana i oficjalnie uznana przez FCI stosunkowo późno, bo dopiero w roku 1999.

Historycznie (i jest to spójne ze współczesnym wzorcem) hiszpański pies dowodny musiał być przede wszystkim użytkowym, wydajnym psem pracującym. Jego sylwetka musiała więc być harmonijna, o średnich proporcjach i lekko prostokątnym kształcie. To pies o atletycznej i zwartej budowie oraz mocnym kośćcu. Głowa rasy jest masywna i elegancka z płaską czaszką i opadającymi, trójkątnymi uszami. Oczy, w odcieniach od orzechowego po ciemnobrązowy (dostosowane do koloru sierści), mają wyraziste i nad wyraz bystre spojrzenie. Szata to znak rozpoznawczy psa. Posiada wełnisty, mocno kręcony i odporny na wodę włos, który samoistnie tworzy tzw. sznury. Od rasy zawsze oczekiwano naturalnego, rustykalnego wyglądu.

Wzrost: 44–50 cm dla samców, 40–46 cm w przypadku samic.

Waga: Samce osiągają 18–22 kg, natomiast samice od 14 do 18 kg.

Umaszczenie: Dopuszcza się psy jednomaściste (białe, czarne i brązowe we wszystkich odcieniach) lub dwumaściste (biało-czarne oraz biało-brązowe w różnych proporcjach). Barwy trójkolorowe i podpalane nie są akceptowane.

Średnia długość życia: Od 10 do 14 lat.

Pochodzenie: Hiszpania (ze wskazaniem na Andaluzję).

Grupa FCI: Grupa VIII (Aportery, płochacze, psy dowodne), Sekcja 3 (Psy dowodne, nr wzorca 336).

Hiszpański pies dowodny to uosobienie radosnej energii, błyskotliwości i pewności siebie. Jest to pies obdarzony świetnym węchem, odwagą i niebywałą wytrwałością. W stosunku do swoich opiekunów jest wyjątkowo serdeczny, oddany i wylewny – często tworzy najsilniejszą więź z jednym wybranym członkiem rodziny, ale resztę domowników darzy równie wielkim uczuciem. Charakteryzuje go wyraźny temperament, właściwy psom z południa Europy. Wobec osób nieznajomych rasa bywa naturalnie podejrzliwa i zachowuje ostrożny dystans. Dopiero kiedy zorientuje się, że obcy gość został zaakceptowany przez właściciela, pies otwiera się i zaprasza do kontaktu. W domu jest zrównoważonym i cichym domownikiem – o ile wcześniej spożytkował nagromadzoną energię na spacerze.

Psy tej rasy fantastycznie funkcjonują w domach z dziećmi. Ze względu na swoją wesołą naturę są znakomitymi kompanami do wielogodzinnych zabaw. Trzeba jednak mieć świadomość, że u ras o silnym tle pasterskim dość szybko uaktywnia się instynkt zaganiania. Biegające po podwórku dzieci mogą stać się dla psa „stadkiem owiec”, które będzie starał się kontrolować, obiegając je dookoła i ewentualnie podszczypując zębowo po nogawkach, by wymusić konkretny kierunek. Z tego względu zabawa z najmłodszymi powinna być nadzorowana, a pies mądrze uczony, jakich zachowań pod adresem dzieci ma kategorycznie unikać.

Hiszpański pies dowodny nie przejawia naturalnej agresji w stosunku do innych psów, przez co bardzo dobrze odnajduje się w mieszanych stadach. Toleruje także koty – zwłaszcza jeśli był z nimi oswajany w okresie pierwszych miesięcy po narodzinach. Dobre ułożenie relacji z domowym gryzoniem czy ptakiem wymaga większego nadzoru, ponieważ psy te były również selekcjonowane pod kątem myślistwa i porywczy zew pogoni za małym, szybko ruszającym się zwierzęciem może nieoczekiwanie wziąć górę.

Zaskakujące może wydawać się to, że odpowiedź brzmi: tak, ten żywiołowy zwierzak nadaje się do bloku. Trzeba spełnić jednak jeden ważny i nienegocjowalny warunek – właściciel musi zapewnić mu rozbudowaną, wyczerpującą aktywność poza domem. Posiadanie dużego ogrodu nigdy nie zastąpi psu prawdziwego spaceru połączonego z eksploracją terenu i zabawą mentalną. Jeśli właściciel zabierze hiszpańskiego psa dowodnego na intensywny trening na zewnątrz, pupil ten po powrocie zwinie się na posłaniu i spokojnie prześpi większą część dnia w mieszkaniu o metrażu 40 metrów kwadratowych.

Ponieważ hiszpański pies dowodny był wychowywany tak, by samodzielnie i w ścisłym kontakcie z człowiekiem rozwiązywać problemy, jego szkolenie to zazwyczaj czysta przyjemność. Rasa chętnie reaguje na ton głosu i gesty, ale potrafi też być uparta, jeśli nie widzi sensu w wykonywanym ćwiczeniu lub dostrzeże niekonsekwencję przewodnika. Zdecydowanie poleca się tu szkolenie metodami pozytywnego wzmocnienia – bazującymi na nagrodach (smakołykach, aportowaniu czy szarpaku), a unikając krzyku i agresji fizycznej. Ze względu na wrodzoną nieufność, kluczowa i wręcz niezbędna jest odpowiednio poprowadzona socjalizacja szczenięcia – zapoznawanie go z miastem, hałasem, ruchem ulicznym i obcymi ludźmi.

Zdecydowanie tak. Pod kątem inteligencji użytkowej to istna elita psiego świata. Pies ten posiada zdolność szybkiego uczenia się ogromnej ilości komend, a także wyciągania samodzielnych wniosków z tego, co widzi. Jego błyskotliwość wykorzystywana jest dziś przez służby ratownicze z całego globu (np. podczas przeszukiwania gruzowisk), jako wsparcie dla policji przy szukaniu narkotyków oraz oczywiście w prestiżowych zawodach posłuszeństwa.

Rasa ta charakteryzuje się bardzo silnym przywiązaniem do swojego terytorium i rodziny (czyli "stada"), więc generalnie nie ma skłonności do dalekich i samodzielnych wędrówek czy ucieczek z posesji. Hiszpański pies dowodny woli kontrolować teren i asystować człowiekowi. Odstępstwem od tej reguły bywa jednak przebywanie w mocno zalesionym terenie z psem, który nie został wyuczony żelaznego przywołania. Zwietrzona i uciekająca zwierzyna potrafi wywołać reakcję pościgową u psa.

Większość z nich wprost ubóstwia wodę i potrafi fenomenalnie pływać! Pomagają im w tym chociażby obecne między palcami błony pławne oraz wodoodporna szata. Ze względu na swoje nadmorskie korzenie, woda jest dla nich środowiskiem niezwykle naturalnym, z którego czerpią olbrzymią dawkę frajdy. Najlepiej, aby do wody wprowadzać psiaka stopniowo, posługując się formą zabawy (np. aportowaniem kija rzucanego tuż przy brzegu).

Tak. Będące również doskonałymi stróżami alarmującymi psy te zazwyczaj sygnalizują donośnym szczekaniem wszystko to, co wykracza poza normę (zbliżający się sąsiad, nieznajomy samochód na podjeździe, pukanie do drzwi). Warto uczyć psa sztuki wyciszania emocji – by wiedział, że wystarczy jednorazowe poinformowanie opiekuna o zagrożeniu, po czym nadchodzi moment na ciszę.

Potrzeby ruchowe tego psa są ogromne. Absolutne minimum dla dorosłego przedstawiciela tej rasy to 1,5 – 2 godziny bardzo intensywnej formy spędzania wolnego czasu dziennie. Sam spacer na smyczy, bez zaangażowania intelektualnego (tropienie, pływanie, ćwiczenie obrony, nauka sztuczek, nosework, bieg przy rowerze) na pewno okaże się dla psa niewystarczający i bardzo szybko odbije się negatywnie na jego zachowaniu wewnątrz domu.

Dzięki temu, że przez stulecia hiszpańskie psy dowodne były rozmnażane głównie pod kątem ich użytkowości (cech zdrowotnych i odporności), a nie konkretnego eksterieru czy wyglądu wystawowego, rasa ta pozostała dość surowa genetycznie i wolna od wielu przypadłości psujących rasy bardzo popularne. Hiszpański pies dowodny rzadko choruje, jest dość odporny na przeziębienia i wysokie temperatury.

Mimo ogólnego świetnego statusu zdrowotnego, i w tej rasie (jak w każdej) mogą zdarzyć się osobniki u których zdiagnozowane zostaną problemy natury dziedzicznej lub anatomicznej. Do najczęstszych należą:

• Dysplazja stawów biodrowych, dlatego reproduktory powinno prześwietlać się przed użyciem w hodowli.

• Postępujący zanik siatkówki (PRA – Progressive Retinal Atrophy), zaćma i inne schorzenia narządu wzroku.

• Problemy z hormonami tarczycy (niedoczynność).

• Częste, nawracające stany zapalne uszu (zamknięta budowa i zarośnięcie przewodu słuchowego stwarzają idealne warunki dla grzybów i bakterii, należy o uszy bezwzględnie dbać i profilaktycznie je czyścić).

Z racji braku obciążenia wieloma genetycznymi słabościami oraz odpowiednio aktywnego trybu życia, zwierzaki te są uważane za stosunkowo długowieczne. Zadbany pies z dobrej linii hodowlanej, prawidłowo odżywiany i poddawany szczepieniom ochronnym, bez większych problemów dożywa od 10 do 14 lat. Pojawiają się także rekordziści w pełni sił witalnych bliscy piętnastego roku życia.

To jeden z najciekawszych aspektów funkcjonowania z przedstawicielem tej rasy. Włosa hiszpańskiego psa dowodnego w ogóle się nie szczotkuje ani nie czesze! Traktowanie sierści grzebieniem to całkowite zaprzeczenie tradycji. Zwarta struktura sierści w miarę wzrostu samoistnie zamienia się w "dredy" (sznurki). Zadaniem właściciela jest bieżące rozdzielanie ich palcami na mniejsze pasma tuż przy skórze, by ciało miało odpowiednią wentylację, a pies nie zamienił się w sfilcowany kawałek dywanu. Kąpiele przeprowadza się tylko wtedy, gdy pies solidnie się ubrudzi (bardzo ważną kwestią jest to, by schnął on samoistnie lub osuszany dotykiem ręcznika bez wycierania i bez używania agresywnego nawiewu ciepłej suszarki, psującej strukturę skrętów). Raz do dwóch razy w roku – zazwyczaj tuż przed okresem letnim – należy psa maszynką równomiernie ogolić na krótką długość na całym ciele (nie robi się psu wymyślnych, pudlowatych "fryzur").

Odpowiedź ucieszy wielu pedantów – nie. Szata psa rośnie powoli, podobnie do ludzkich włosów, i nie wypada w taki sposób, jak chociażby linienie popularnych owczarków czy labradorów. Martwy włos nie spada na dywan lub w jedzenie, lecz zostaje spleciony z żywym włosem w ramach istniejącego już dreda. Ślady pobytu tego psa w domu to zazwyczaj jedynie trochę błota i piasku przyniesionego we włosach.

Dzięki temu, że rasa nie linieje na zewnątrz, wykazuje bardzo silne predyspozycje do miana "psa hipoalergicznego" i często stanowi idealny wybór dla osób delikatnie lub umiarkowanie uczulonych. Trzeba mieć tu na uwadze jedną kwestię – medycyna nie daje gwarancji stuprocentowego braku uczuleń. Sama sierść psa zwykle jest zupełnie obojętna dla alergika, natomiast warto odbyć kilka spotkań ze zwierzęciem u hodowcy, by zbadać swoją osobistą reakcję immunologiczną na psie wydzieliny, takie jak ślina czy martwy naskórek.

Dieta pracującego dowodniaka powinna być bogata w najwyższej jakości białko pochodzenia zwierzęcego. Wybór drogi żywieniowej zależy głównie od opiekuna, ważne jest jedynie to, by zaspokajał kaloryczność zużywaną na nieustanny ruch. Właściciele bardzo często sięgają po gotowe karmy wysokomięsne, dedykowane rasom średnim i o wysokiej aktywności. Świetnie sprawdzi się również model zbilansowanego karmienia surowego (dieta BARF). Ze względu na głęboką klatkę piersiową posiłki należy zawsze podawać po wysiłku – a nigdy bezpośrednio przed bieganiem czy aportowaniem z wody, by zmniejszyć ryzyko wystąpienia śmiertelnego rozszerzenia lub skrętu żołądka.

Najmłodsze zwierzęta (po odstawieniu od matki i pojawieniu się w nowym domu) posiadają przyspieszony metabolizm oraz mniejszy żołądek, w związku z czym ich dobową dawkę należy rozbić na 3 do 4 mniejszych porcji. Od około dziewiątego miesiąca życia, psów dorosłych tyczy się zasada podawania dwóch posiłków dziennie. Dzielenie podaży na pory poranne i wieczorne jest powszechnie uznanym i najbardziej optymalnym rozwiązaniem dietetycznym u tej rasy.

Z racji tego, że w Polsce rasa powoli wychodzi z cienia, a uznanych i profesjonalnych hodowli nie jest wciąż na pęczki, zdobycie wymarzonego zwierzęcia wiąże się często ze stanięciem w kolejce. W przypadku sprawdzonych hodowli zrzeszonych pod auspicjami FCI koszt szczeniaka wynosi od 4000 do około 6000 złotych. Cena ta może znacznie wzrosnąć (nawet powyżej 7500 złotych), jeśli jest to wyjątkowe skojarzenie oparte na imporcie mrożonego nasienia od wybitnego championa wprost z Półwyspu Iberyjskiego, a linia genetyczna jest po wybitnych, przebadanych pracujących przodkach.