Grzywacz Chiński

Grzywacz Chiński to jedna z najbardziej rozpoznawalnych i kontrowersyjnych ras na świecie. Występuje w dwóch skrajnie różnych odmianach, które mogą urodzić się w jednym miocie: nagiej (Hairless), posiadającej włosy tylko na głowie, ogonie i łapach, oraz owłosionej (Powderpuff), pokrytej długą, jedwabistą szatą na całym ciele. To pies o niezwykłym wyglądzie, który budzi skrajne emocje – od zachwytu po niezrozumienie. Jednak pod tą nietypową powierzchownością kryje się zwierzę o wielkim sercu, niezwykłej inteligencji i wrażliwości. Grzywacz to idealny pies do towarzystwa: kocha bliskość, jest zabawny, a jego "kocia" natura i potrzeba ciepła sprawiają, że dla wielu staje się nieodłącznym elementem życia, wręcz uzależniającym. To pies, który nie tylko grzeje ciało (dosłownie, służąc za termofor), ale i duszę.

Zalety

• Dwie odmiany do wyboru: Możemy wybrać psa bez sierści (dla fanów ekstrawagancji i czystości) lub puszystego Powderpuffa (dla miłośników czesania).

• Idealny do mieszkania: Mały, cichy wewnątrz, nie potrzebuje dużej przestrzeni.

• Niezwykłe przywiązanie: Jest to pies "rzep", który tworzy głęboką więź z opiekunem i najchętniej nie odstępowałby go na krok.

• Brak typowego "psiego zapachu": Odmiana naga nie pachnie psem, a jej skóra jest ciepła i miła w dotyku; Powderpuff również jest bardzo czysty.

• Radosne usposobienie: Są to psy wesołe, skore do zabawy, często zachowujące się jak małe klowny, by rozbawić właściciela.

Wady

• Wymagająca pielęgnacja skóry (Hairless): Naga skóra jest narażona na oparzenia słoneczne, trądzik, zaskórniki i wysuszanie. Wymaga kremowania i ochrony UV.

• Wrażliwość na temperatury: Odmiana naga marznie zimą (wymaga ubranek) i przegrzewa się latem.

• Braki w uzębieniu (Hairless): Gen braku włosa jest sprzężony z genem braku zębów – nagie psy często mają niepełne uzębienie i słabsze zęby.

• Lęk separacyjny: Bardzo źle znoszą samotność. Pozostawione same sobie mogą wyć lub niszczyć ze stresu.

• Nieufność: Bywają wycofane i płochliwe w stosunku do obcych, jeśli nie zostaną odpowiednio zsocjalizowane.

Mimo nazwy, Grzywacz Chiński prawdopodobnie nie pochodzi z Chin. Badania genetyczne wskazują, że bezwłose rasy wyewoluowały w Afryce (tzw. African Hairless Terriers). Chińscy żeglarze i kupcy zabierali te psy na swoje statki w celu tępienia szczurów (i jako żywe termofory). W ten sposób rasa trafiła do Azji, gdzie została zminiaturyzowana, a następnie drogą morską do obu Ameryk i Europy. W czasach dynastii Han psy te były cenione jako stróże skarbców i towarzysze dam dworu. Na zachodzie rasa zyskała popularność dopiero w XIX i XX wieku. Kluczową rolę w jej popularyzacji odegrała słynna amerykańska tancerka burleski, Gypsy Rose Lee, która była zagorzałą hodowczynią.

Wzorzec opisuje Grzywacza jako małego, aktywnego i pełnego wdzięku psa o delikatnym kośćcu. Wyróżnia się dwa typy budowy ciała (występujące w obu odmianach owłosienia):

1. Typ "Jelonek" (Deer type): Pies o delikatnej, lekkiej kości, bardzo elegancki, smukły, na wysokich nogach.

2. Typ "Kuc" (Cobby type): Pies o mocniejszej budowie ciała i kości, bardziej krępy i zwarty. Głowa jest klinowata, a uszy duże i stojące (u odmiany Powderpuff dopuszczalne są uszy wiszące).

Najważniejszą cechą jest podział na odmiany. Hairless (nagi) posiada włosy tylko na głowie (grzywa), dolnych częściach łap (skarpetki) i ogonie (pióropusz). Reszta ciała jest gładka. Ilość zarostu na ciele może być różna – od "true hairless" (całkowicie nagich) po "hairy hairless" (zarastających rzadkim włosem, który trzeba golić). Powderpuff (owłosiony) jest całkowicie pokryty długą, miękką sierścią z podszerstkiem, przypominającą woal.

Wzrost: Psy 28–33 cm, suki 23–30 cm. Waga: Zazwyczaj od 2 do 5 kg, choć zdarzają się osobniki nieco cięższe (typ cobby). Umaszczenie: Dopuszczalne są wszelkie kolory i ich kombinacje. Co ciekawe, skóra nagich psów zmienia kolor w zależności od pory roku – latem, pod wpływem słońca, opala się na ciemniejszy odcień (np. z różowego na grafitowy lub brązowy). Średnia długość życia: 13–15 lat, to rasa długowieczna. Pochodzenie: Patronat: Wielka Brytania (choć korzenie historyczne są dyskusyjne). Grupa FCI: Grupa 9 (Psy ozdobne i do towarzystwa), sekcja 4 (Psy bezwłose).

Grzywacz to pies niezwykle wrażliwy i empatyczny. Potrafi wyczuć nastrój właściciela i dostosować się do niego. W domu jest zazwyczaj spokojny, uwielbia spać zakopany pod kołdrą (często w łóżku właściciela). Jest wesoły i skory do figli, ale nie nadpobudliwy. Wobec obcych zachowuje rezerwę, czasem bywa nieśmiały, ale wobec "swoich" jest wylewny w uczuciach. Odmiana Powderpuff bywa czasem nieco spokojniejsza i bardziej uległa niż bardziej żywiołowe nagusy, choć nie jest to regułą.

Grzywacze lubią zabawę i dobrze dogadują się ze starszymi, delikatnymi dziećmi. Ze względu na delikatną budowę (szczególnie typ "jelonek") oraz odsłoniętą skórę u odmiany nagiej, nie są polecane do domów z bardzo małymi, nieuważnymi dziećmi. Dziecko może łatwo niechcący zranić psa lub zadrapać jego nagą skórę, co może zrazić zwierzę. Grzywacz nie jest psem, który zniesie brutalne traktowanie.

Jest to rasa bardzo towarzyska i pokojowo nastawiona. Grzywacze świetnie czują się w stadzie, zarówno z innymi psami, jak i kotami. Często śpią przytulone do innych zwierząt, czerpiąc od nich ciepło. Nie mają instynktu mordercy, więc mniejsze zwierzęta domowe są przy nich bezpieczne.

To wręcz idealny pies do bloku. Zajmuje mało miejsca, nie potrzebuje wielkiego ogrodu i jest stosunkowo cichy. Jego największą potrzebą jest bliskość człowieka i ciepły kąt (najlepiej na kanapie), co w warunkach mieszkaniowych łatwo zapewnić.

Choć wyglądają na kruche maskotki, Grzywacze to bystre psy, które chętnie się uczą. Wymagają jednak specyficznego podejścia – są bardzo wrażliwe na ton głosu. Krzyk czy presja powodują u nich blokadę psychiczną. Najlepiej sprawdzają się metody pozytywne i duża ilość nagród. Warto skupić się na wczesnej socjalizacji, aby zapobiec lękliwości. Problemem bywa nauka czystości – szczególnie samce w zimne dni niechętnie wychodzą na dwór i mogą załatwiać się w domu.

Tak, i to w bardzo sprytny sposób. Potrafią doskonale manipulować właścicielem, robiąc "smutne oczy" lub wykonując zabawne sztuczki, by dostać to, czego chcą. Szybko uczą się trików i sprawdzają się w sportach takich jak agility (w klasie mini) czy obedience.

Zazwyczaj nie. Są zbyt mocno związane z opiekunem, by oddalać się na własną łapę. Jednakże mają jedną nietypową cechę fizyczną – tzw. "zajęczą stopę" (długie palce), która sprawia, że potrafią się wspinać. Niektóre Grzywacze potrafią wspiąć się po siatce ogrodzeniowej jak koty.

To zależy od osobnika, ale większość nie przepada za wodą, zwłaszcza zimną. Nagie psy szybko marzną w wodzie. Jeśli już pływają, to raczej dla zabawy w upalny dzień, zawsze pod nadzorem.

Grzywacze są czujne i zaalarmują o przybyciu gościa, ale nie są typowymi "jazgotami". Odpowiednio wychowany pies nie powinien być uciążliwy dla sąsiadów, choć lęk separacyjny może objawiać się wyciem i szczekaniem pod nieobecność właściciela.

Potrzeby ruchowe są umiarkowane. Grzywacz chętnie pójdzie na dłuższy spacer w ładną pogodę, ale zadowoli się też zabawą w domu, gdy na zewnątrz pada deszcz. Nie jest to pies wymagający intensywnego treningu kondycyjnego. "Szaleństwa" (tzw. zoomies) w domu zazwyczaj wystarczają do rozładowania energii.

Generalnie jest to rasa zdrowa i długowieczna, ale specyfika genetyczna (zwłaszcza odmiany nagiej) niesie ze sobą pewne problemy.

• Problemy z uzębieniem (tylko odmiana naga): Genetyczny brak niektórych zębów (głównie przedtrzonowców) oraz słabsze szkliwo. Zęby mogą wypadać w młodszym wieku. Odmiana Powderpuff ma normalne, pełne uzębienie.

• Problemy skórne: Trądzik, zaskórniki, oparzenia słoneczne, alergie kontaktowe (np. na wełnę).

• Zwichnięcie rzepki: Typowe dla małych ras.

• Choroby oczu: Postępujący zanik siatkówki (PRA) oraz zwichnięcie soczewki (PLL) – na obie choroby są dostępne testy genetyczne.

• Choroba Legg-Calve-Perthesa: Martwica głowy kości udowej.

Są to psy cieszące się długim życiem. Średnia to 13–15 lat, ale nikogo nie dziwią 17-letnie Grzywacze w dobrej formie.

Pielęgnacja różni się drastycznie w zależności od odmiany:

• Odmiana naga (Hairless): Wymaga traktowania podobnego do ludzkiej skóry. Kąpiele w delikatnych szamponach, stosowanie peelingów (na zaskórniki), nawilżanie balsamami i – co kluczowe – stosowanie kremów z filtrem UV latem. Wiele psów "nagich" ma rzadkie włosy na ciele, które trzeba regularnie golić lub depilować, by pies wyglądał estetycznie.

• Odmiana owłosiona (Powderpuff): Wymaga regularnego czesania (2-3 razy w tygodniu) i kąpieli z użyciem odżywek, by włos był jedwabisty i się nie kołtunił. Pyszczek Powderpuffa zazwyczaj goli się maszynką na krótko (w kształt litery V), co jest cechą charakterystyczną rasy.

• Hairless: Praktycznie nie gubi sierści (bo jej prawie nie ma), ale złuszcza naskórek.

• Powderpuff: Gubi włos w niewielkim stopniu, ale martwy włos ma tendencję do zatrzymywania się w szacie i tworzenia kołtunów, dlatego trzeba go wyczesywać.

Często tak. Odmiana naga jest jednym z najlepszych wyborów dla alergików, ponieważ ilość alergenów (sierści) jest zminimalizowana, a częste kąpiele (niezbędne dla skóry) zmywają też naskórek i ślinę. Odmiana Powderpuff posiada włos o strukturze zbliżonej do ludzkiego, który również mniej uczula niż typowa sierść z podszerstkiem. Mimo to, testy "na żywo" są zawsze zalecane.

Bywają niejadkami i wybrednymi smakoszami. Dieta powinna być wysokiej jakości, bogata w składniki odżywcze wpływające na stan skóry i włosa (kwasy Omega-3 i 6). W przypadku odmiany nagiej z brakami w uzębieniu, karma sucha powinna mieć małe granulki lub być namaczana; świetnie sprawdza się też jedzenie mokre lub gotowane.

Ceny są zróżnicowane. Zazwyczaj suki są droższe od psów, a osobniki nagie (bardziej pożądane wystawowo) bywają droższe od Powderpuffów, choć nie jest to regułą. Cena szczenięcia z rodowodem ZKwP (FCI) to zazwyczaj 3000–5000 zł. Wybitne psy wystawowe mogą kosztować znacznie więcej.

Koszty żywienia są niskie (ok. 100–150 zł miesięcznie). Jednak w przypadku tej rasy dochodzą specyficzne koszty:

• Kosmetyki: Dobrej jakości szampony, odżywki, kremy nawilżające, kremy z filtrem.

• Ubranka: To nie fanaberia, lecz konieczność. Pies potrzebuje całej garderoby: sweterków na jesień, ocieplanych kurtek i kombinezonów na zimę, a czasem lekkich koszulek na ostre słońce. Dobre ubranko to koszt 50–150 zł. Miesięczny średni koszt utrzymania (z uwzględnieniem amortyzacji ubranek i kosmetyków) to ok. 250–350 zł.

• Mit o temperaturze: Powszechnie uważa się, że Grzywacze mają wyższą temperaturę ciała niż inne psy (ok. 40°C). To nieprawda. Ich temperatura jest w normie (ok. 38,5°C), ale w dotyku wydają się gorące, ponieważ nie mają sierści, która izolowałaby ciepło skóry od naszej dłoni. Działają jak żywe grzejniki.

• Konkurs na Najbrzydszego Psa Świata: Przedstawiciele tej rasy (głównie starsze, bardzo łyse osobniki z brakami w uzębieniu) często wygrywają ten przewrotny konkurs w Kalifornii (np. słynny pies Sam). Miłośnicy rasy podchodzą do tego z dystansem, wiedząc, że zadbany Grzywacz to szczyt elegancji.

• Gen letalny: Gen odpowiedzialny za brak owłosienia jest genem letalnym w układzie homozygotycznym. Oznacza to, że każdy żyjący nagi pies jest heterozygotą (posiada jeden gen łysienia i jeden owłosienia). Szczenięta, które otrzymają dwa geny łysienia, obumierają w życiu płodowym. Odmiana Powderpuff nie posiada genu łysienia.

• Palce chwytne: Dzięki specyficznej budowie łapy (zajęcza stopa), Grzywacze potrafią używać łap w sposób niemal chwytny, np. przytrzymując sobie jedzenie lub obejmując właściciela za szyję.