Gończy Polski

Gończy Polski to duma naszej rodzimej kynologii. Przez lata mylony ze swoim kuzynem, Ogarem Polskim, a czasem błędnie nazywany "Ogarem Pawłusiewicza", Gończy wywalczył sobie należne miejsce jako odrębna rasa o fantastycznych cechach użytkowych. Jest to pies o niezwykłej pasji łowieckiej, stworzony do pracy w trudnym, górskim terenie polskich Bieszczadów i Podkarpacia. W przeciwieństwie do cięższego Ogara, Gończy to sprężysta "wyścigówka" – lżejszy, zwrotniejszy i bardziej cięty. Dziś rasa ta przeżywa prawdziwy rozkwit, nie tylko w rękach myśliwych, ale także jako aktywny pies rodzinny i stróżujący. To zwierzę o wielkim sercu, "żelaznym" zdrowiu i polskiej duszy, które łączy w sobie cechy nieustępliwego wojownika w lesie i czułego domownika na kanapie.

Zalety

• Wszechstronność: Doskonale sprawdza się nie tylko jako pies myśliwski (dzikarz, tropowiec), ale także jako stróż i kompan aktywnej rodziny.

• Zdrowie i odporność: Jest to rasa pierwotna, nieprzekształcona przez nadmierną hodowlę na wygląd, co skutkuje ogromną wytrzymałością na warunki atmosferyczne i choroby.

• Inteligencja: Uczy się błyskawicznie, jest sprytny i potrafi samodzielnie rozwiązywać problemy.

• Łatwa pielęgnacja: Krótka sierść nie wymaga skomplikowanych zabiegów fryzjerskich.

• Przywiązanie: Tworzy bardzo silną więź z opiekunem i jest gotów bronić go w razie zagrożenia.

Wady

• Silny instynkt łowiecki: Pogoń za zwierzyną ma we krwi. Spuszczenie go ze smyczy w lesie bez treningu przywołania kończy się zazwyczaj długą ucieczką.

• Potrzeba ruchu: To nie jest pies dla domatora. Niewybiegany Gończy staje się sfrustrowany, hałaśliwy i niszczycielski.

• Szczekliwość: Jako pies gończy, komunikuje się głosem. W bloku jego donośne szczekanie może być problemem dla sąsiadów.

• Nieufność: Wymaga starannej socjalizacji, ponieważ naturalna rezerwa wobec obcych może przerodzić się w lękliwość lub nadmierną ostrość.

• Upór: Jest psem myślącym samodzielnie, co przez niedoświadczonych właścicieli bywa odbierane jako nieposłuszeństwo.

Historia Gończego Polskiego jest fascynująca i nierozerwalnie związana z postacią pułkownika Józefa Pawłusiewicza. Po II wojnie światowej polska kynologia była zrujnowana. Na terenie Polski występowały psy gończe, ale różniły się typem. Na nizinach dominowały psy cięższe (dzisiejsze Ogary), natomiast w trudnym terenie górskim (Bieszczady, Podkarpacie) przetrwały psy lżejsze, czarne podpalane, niezwykle wytrzymałe i cięte. To właśnie te psy hodował płk Pawłusiewicz. Przez wiele lat psy te były rejestrowane jako Ogary Polskie, co prowadziło do sporów, ponieważ różniły się od wzorca Ogara. Dopiero w 1983 roku Związek Kynologiczny w Polsce otworzył dla nich Księgę Wstępną pod nazwą Gończy Polski. Oficjalne uznanie przez FCI nastąpiło bardzo późno – wstępnie w 2006 roku, a ostatecznie w 2017 roku. Dzięki uporowi polskich hodowców udało się uratować tę wspaniałą rasę przed zapomnieniem.

Wzorzec opisuje Gończego jako psa średniej wielkości, o lekkiej, zwartej i sprężystej budowie. Jego sylwetka wpisuje się w prostokąt. W przeciwieństwie do Ogara Polskiego, Gończy nie ma luźnej skóry ani obwisłego podgardla. Głowa jest szlachetna, o łagodnym stopie, kufa długa i tępo zakończona. Oczy są ciemne, wyrażające inteligencję i energię. Uszy wiszące, trójkątne, średniej wielkości.

Jest to pies stworzony do biegu i wytrwałej pracy. Jego muskulatura jest wyraźnie zarysowana, a ruch płynny i wydajny.

Wzrost: Psy 55–59 cm, suki 50–55 cm. Waga: Proporcjonalna do wzrostu, zazwyczaj 22–26 kg. Umaszczenie:Najczęściej spotykane jest czarne podpalane (czarne z wyraźnie odgraniczonymi rudymi znaczeniami nad oczami, na kufie, piersi i łapach). Występuje również umaszczenie czekoladowe podpalane oraz rzadziej rude (w różnych odcieniach). Średnia długość życia: 12–15 lat. Pochodzenie: Polska. Grupa FCI: Grupa 6 (Psy gończe i rasy pokrewne), sekcja 1.2 (Psy gończe średniej wielkości). Podlega próbą pracy.

Gończy Polski to pies o zrównoważonym, ale zdecydowanym charakterze. W domu jest zazwyczaj spokojny i potrafi godzinami leniuchować na kanapie, o ile wcześniej zaspokoi swoje potrzeby ruchowe. W lesie zmienia się w maszynę do pracy – jest nieustępliwy, odważny i pełen pasji. W stosunku do obcych zachowuje rezerwę i jest doskonałym stróżem – nie wpuści intruza na swój teren bez ostrzeżenia. Wobec swojej rodziny jest niezwykle lojalny, czuły i domaga się pieszczot. To pies jednego pana, wpatrzony w przewodnika, ale wymagający partnerskiego traktowania.

Gończy z reguły bardzo dobrze dogadują się z dziećmi z własnej rodziny. Są cierpliwe i chętne do zabawy (aportowanie piłki to dla nich świetna rozrywka). Jednak ze względu na swoją dynamikę, w ferworze zabawy mogą niechcący przewrócić mniejsze dziecko. Starsze dzieci znajdą w nim niestrudzonego kompana wycieczek. Należy uczyć dzieci, by nie przeszkadzały psu, gdy ten odpoczywa na swoim posłaniu – Gończy ceni sobie swoją przestrzeń.

Z innymi psami w domu zazwyczaj żyje w zgodzie, gdyż jest to pies przyzwyczajony do pracy w sforze (grupach). Problemem mogą być jednak małe zwierzęta (koty, króliki). Jeśli Gończy nie wychował się z kotem od szczenięcia, może traktować go jak zwierzynę łowną. Jego instynkt pościgu jest bardzo silny i "uciekający obiekt" automatycznie wyzwala reakcję pogoni.

Tak, Gończy może mieszkać w bloku, ale jest to wyzwanie dla właściciela. Pies ten potrzebuje dużo ruchu – szybki spacer "na siku" nie wystarczy. Jeśli nie zapewnimy mu aktywności (bieganie, długie spacery, praca węchowa), zamieni mieszkanie w poligon doświadczalny i będzie uciążliwie szczekał. Jednak wybiegany Gończy w mieszkaniu "znika" – śpi i regeneruje siły.

Szkolenie Gończego jest koniecznością, ale też przyjemnością, bo to bystre psy. Wymagają konsekwencji i stanowczości, ale nie brutalności. Gończy łatwo się nudzi, więc szkolenie musi być urozmaicone. Najtrudniejszym elementem jest nauka przywołania (ze względu na instynkt łowiecki). Warto z nim pracować węchowo (nosework, tropienie użytkowe) – to doskonale męczy go psychicznie i zaspokaja naturalne potrzeby, sprawiając, że pies jest spokojniejszy na co dzień.

Bardzo. Ich inteligencja jest jednak ukierunkowana na radzenie sobie w trudnych warunkach. Potrafią kombinować, otwierać drzwi, a nawet "obrazić się", jeśli uznają, że są niesprawiedliwie potraktowane. Szybko uczą się nowych komend, ale wykonują je z pewną dozą refleksji.

Tak, to ich "pięta achillesowa". Jeśli Gończy złapie świeży trop (np. sarny czy dzika), świat zewnętrzny przestaje dla niego istnieć. Może pognać za zapachem kilkanaście kilometrów. Dlatego spacerowanie bez smyczy w lesie jest ryzykowne, chyba że mamy perfekcyjnie opanowane odwołanie (lub używamy lokalizatora GPS).

Większość Gończych lubi wodę i chętnie pływa. W przeszłości używano ich również do aportowania ptactwa wodnego, więc nie boją się zamoczyć. Pływanie to dla nich doskonały trening kondycyjny.

Gończy "gra" (szczeka) na tropie w specyficzny sposób – melodyjnie i rytmicznie, informując myśliwego o pozycji zwierzyny. W domu również bywa szczekliwy, pełniąc funkcję dzwonka alarmowego. Jego głos jest donośny i może być uciążliwy w bloku o cienkich ścianach.

Dużo. To pies dla ludzi aktywnych. Codzienny długi spacer (min. 1-1,5 godziny) połączony z pracą umysłową lub swobodnym bieganiem (na bezpiecznym terenie) to minimum. Świetnie nadaje się do canicrossu (biegania z psem), dogtrekkingu czy jazdy przy rowerze.

Gończy to rasa "niezepsuta". Dzięki temu, że przez lata selekcjonowano je pod kątem użyteczności, a nie wyglądu, psy te cieszą się znakomitym zdrowiem. Są odporne na mróz, deszcz i trudne warunki terenowe.

Rasa ta nie jest obciążona wieloma chorobami genetycznymi, ale mogą wystąpić:

• Dysplazja stawów biodrowych: Mimo lekkiej budowy, warto badać stawy psów hodowlanych.

• Infekcje uszu: Wiszące, przylegające ucho sprzyja stanom zapalnym (ciepło i wilgoć), dlatego trzeba je regularnie kontrolować.

• Urazy mechaniczne: Zwichnięcia, skaleczenia – wynikające z dużej aktywności i brawury w terenie.

Gończe są długowieczne. Średnio żyją 12–15 lat, często zachowując sprawność fizyczną do 10–11 roku życia.

Pielęgnacja jest banalnie prosta.

• Sierść: Wystarczy przetrzeć psa gumową rękawicą raz w tygodniu, by usunąć martwy włos i nadać sierści połysk.

• Uszy: Najważniejszy punkt pielęgnacji. Należy je czyścić i sprawdzać, czy nie ma w nich ciał obcych (nasion traw) lub wydzieliny o brzydkim zapachu.

Tak. Gończy ma krótki włos z podszerstkiem. Linieje dwa razy do roku. Jego sierść jest krótka, twarda i ostra – wbija się w dywany, tapicerkę samochodową i ubrania ("efekt igiełek"), przez co bywa trudna do usunięcia.

Nie. Gończy linieje, a jego krótka sierść i naskórek są silnymi alergenami.

Gończe mają zazwyczaj doskonały apetyt i zjedzą wszystko. Dieta musi być dostosowana do aktywności psa. Psy polujące lub trenujące sport wymagają karmy wysokoenergetycznej (High Energy). Psy "kanapowe" łatwo tyją, więc trzeba pilnować dawek.

Zaleca się karmienie dwa razy dziennie. Ze względu na głęboką klatkę piersiową (choć mniejszą niż u ras olbrzymich), warto zachować spokój po posiłku, by uniknąć ryzyka skrętu żołądka.

Ceny są bardzo przystępne w porównaniu do modnych ras zagranicznych. Szczenię z rodowodem ZKwP (FCI) kosztuje zazwyczaj od 2500 do 4500 złotych. Warto wybierać hodowle, w których rodzice polują lub biorą udział w Konkursach Pracy Tropowców – gwarantuje to stabilny charakter.

Miesięczny koszt jest umiarkowany. Średniej wielkości pies zjada karmę za około 200–300 zł miesięcznie. Do tego dochodzi profilaktyka przeciwkleszczowa (bardzo ważna u psa leśnego!). Całkowity średni koszt miesięczny to ok. 300–450 zł.

• Granie: Szczekanie Gończego na tropie nazywa się "graniem". Doświadczony myśliwy potrafi rozpoznać po melodii i intonacji głosu psa, jaką zwierzynę goni (inaczej szczeka na zająca, inaczej na dzika) i jak daleko od niej się znajduje.

• Nie tylko Ogar: Częstym błędem jest nazywanie każdego polskiego psa myśliwskiego "ogarem". Gończy jest rasą odrębną genetycznie i fenotypowo. W górach zawsze preferowano psy lżejsze (gończe), bo ciężkie ogary nie radziły sobie na stromych zboczach.

• Popularność: Obecnie Gończy Polski jest jedną z najpopularniejszych polskich ras psów, przewyższając liczebnością Ogara Polskiego, Polskiego Owczarka Nizinnego czy Charta Polskiego.

• Oczy: Charakterystyczne dla Gończego są skośnie osadzone oczy, które nadają mu bystry, nieco "zbójnicki" wyraz, różniący się od łagodnego spojrzenia Ogara.