Entlebucher

Entlebucher to najmniejszy, ale zarazem najszybszy i najbardziej zwrotny z czterech szwajcarskich psów pasterskich (pozostałe to Duży Szwajcarski Pies Pasterski, Berneński Pies Pasterski i Appenzeller). Często nazywany "małym psem o wielkiej osobowości", Entlebucher pochodzi z doliny Entlebuch w kantonie Lucerna. Pierwotnie używany był do zaganiania bydła – jego zadaniem było podgryzanie krowich pęcin, by zmusić stado do ruchu, co wymagało niezwykłego refleksu, by uniknąć kopnięcia. Dziś jest to energiczny, kompaktowy pies do towarzystwa, który jednak w głębi duszy pozostał niestrudzonym pracoholikiem. To idealny wybór dla osób aktywnych, które szukają psa o wyglądzie "Berneńczyka", ale w wersji kieszonkowej (i z krótszym włosem), który dotrzyma kroku w każdej sportowej aktywności.

Zalety

• Kompaktowy rozmiar: Jest to pies średniej wielkości, który łatwo mieści się w samochodzie i nie zajmuje pół kanapy, zachowując przy tym siłę i wytrzymałość dużego psa.

• Łatwa pielęgnacja: Krótka, lśniąca sierść nie wymaga skomplikowanych zabiegów fryzjerskich ani godzin czesania.

• Zdrowie i długowieczność: W porównaniu do swojego kuzyna, Berneńczyka, Entlebucher żyje znacznie dłużej i jest mniej obciążony nowotworami.

• Wszechstronność sportowa: Doskonale sprawdza się w agility, frisbee, dogtrekkingu czy posłuszeństwie sportowym.

• Ogromne przywiązanie: Jest to pies jednego pana lub jednej rodziny, wpatrzony w opiekuna jak w obrazek.

Wady

• Szczekliwość: Jako pies zaganiający, komunikuje się głosem. Ma tendencję do szczekania na wszystko, co uzna za podejrzane lub ekscytujące.

• Wysoki poziom energii: Nie jest to pies kanapowy. Jeśli nie otrzyma zadania do wykonania, stanie się sfrustrowany i nieznośny.

• Nieufność wobec obcych: Z natury jest podejrzliwy; nie rzuci się na szyję każdemu gościowi, co wymaga socjalizacji, by nie przerodziło się w lękliwość.

• Podgryzanie: Szczenięta (a czasem niewychowane dorosłe psy) mogą próbować "zaganiać" ludzi, podszczypując ich w pięty.

• Nietolerancja samotności: Bardzo źle znosi izolację od rodziny, może niszczyć przedmioty, gdy zostaje sam na długo.

Korzenie rasy sięgają czasów rzymskich i psów w typie molosa, które towarzyszyły legionom. Przez wieki w szwajcarskich dolinach kształtowały się lokalne typy psów farmerskich. Entlebucher został wyodrębniony jako osobna rasa dopiero na początku XX wieku. Wcześniej nie odróżniano go od nieco większego Appenzellera. Pierwszy opis rasy pojawił się w 1889 roku, ale rasa niemal wyginęła, wypierana przez Owczarki Niemieckie. Ratunkiem okazał się rok 1913, kiedy to na wystawie w Langenthal pokazano cztery egzemplarze "małego psa zaganiającego" z ogonami wrodzenie skróconymi. Dzięki staraniom profesora Alberta Heima (wielkiego miłośnika szwajcarskich ras), Entlebucher został uznany za odrębną rasę i rozpoczęto planową hodowlę, ratując te psy przed zapomnieniem.

Wzorzec opisuje Entlebuchera jako psa średniej wielkości, o sylwetce wpisującej się w prostokąt (jest nieco dłuższy niż wyższy). Jest psem krępym, mocno zbudowanym, ale nie ociężałym. Głowa jest proporcjonalna, klinowata, z płaskim czołem. Oczy są małe, ciemne, o bystrym i przyjaznym wyrazie. Uszy są wiszące, trójkątne, osadzone wysoko i szeroko; w stanie czujności są lekko uniesione u nasady.

Najbardziej charakterystyczną cechą wizualną jest umaszczenie "tricolor" – identyczne jak u pozostałych szwajcarskich psów pasterskich. Czarna szata podstawowa lśni w słońcu, a symetryczne, rdzawo-czerwone i białe znaczenia nadają psu elegancki wygląd.

Wzrost: Psy mierzą od 44 do 50 cm, suki od 42 do 48 cm. Waga: Zazwyczaj mieści się w przedziale 20–30 kg. Umaszczenie: Trójbarwne. Głęboka czerń z symetrycznym rdzawobrązowym podpalaniem (policzki, nad oczami, łapy, pierś) i białymi znaczeniami (strzałka na głowie, szyja, klatka piersiowa, łapy, końcówka ogona). Średnia długość życia:11–15 lat. Pochodzenie: Szwajcaria. Grupa FCI: Grupa 2 (Pinczery, sznaucery, molosy), sekcja 3 (Szwajcarskie psy pasterskie).

To pies o dwoistej naturze. W domu potrafi być przytulanką, która najchętniej spałaby na kolanach właściciela (niezależnie od swojej wagi). Jednak na zewnątrz zmienia się w dynamit. Jest pewny siebie, nieustraszony i bardzo czujny. Wobec obcych zachowuje dystans, pełniąc rolę nieprzekupnego stróża. Jego inteligencja sprawia, że szybko uczy się zasad panujących w domu, ale też szybko wyłapuje niekonsekwencję właściciela. Wymaga bliskiego kontaktu z człowiekiem – izolacja w kojcu złamałaby mu serce.

Z dziećmi z własnej rodziny Entlebucher zazwyczaj dogaduje się dobrze, będąc dla nich wesołym kompanem zabaw. Należy jednak pamiętać o jego pasterskim dziedzictwie. Biegające, piszczące dzieci mogą uruchomić u psa instynkt zaganiania, co może objawiać się próbami podszczypywania łydek czy blokowania drogi. Wymaga to kontroli i nauczenia psa odpowiednich zachowań. Ze względu na swoją krępą, muskularną budowę, w zabawie może niechcący przewrócić malucha.

Z reguły akceptuje inne psy, choć bywa dominujący, zwłaszcza wobec osobników tej samej płci. Z kotami może żyć w zgodzie, jeśli zostanie z nimi wychowany, ale obce koty na podwórku z pewnością pogoni. Należy uważać przy małych zwierzętach (króliki, świnki morskie) – jego popęd łupu i chęć "kontroli" ruchu są silne.

Tak, Entlebucher może mieszkać w bloku, o ile właściciel jest osobą aktywną. Jego kompaktowy rozmiar jest atutem. Jednak trzeba liczyć się z dwiema kwestiami: szczekaniem (może reagować na odgłosy z klatki schodowej) oraz koniecznością zapewnienia dużej dawki ruchu. Bez intensywnych spacerów i pracy umysłowej, pies w bloku będzie się męczył i niszczył.

Szkolenie Entlebuchera to wyzwanie i przyjemność. Uczy się on błyskawicznie, ale bywa uparty i ma własne zdanie. Metody awersyjne (siłowe) przynoszą odwrotny skutek – pies staje się wycofany lub agresywny. Kluczem jest motywacja (jedzenie, zabawa) i jasne zasady. Bezwzględnie należy pracować nad wyciszaniem psa (kontrola szczekania) i socjalizacją z obcymi ludźmi, by przełamać naturalną nieufność.

Bardzo. Są to psy bystre, analityczne i potrafiące rozwiązywać problemy. Często wyprzedzają reakcje właściciela. Świetnie sprawdzają się w szkoleniu klikerowym i nauce sztuczek.

Zazwyczaj nie. Jako psy pasterskie i zaganiające, mają naturalną tendencję do trzymania się blisko "stada" (czyli właściciela) i pilnowania terenu. Nie mają natury włóczęgi jak psy myśliwskie czy północne. Jednak w pogoni za czymś uciekającym (rowerzysta, kot) mogą się oddalić, dlatego nauka przywołania jest ważna.

Wiele Entlebucherów lubi wodę, ale nie jest to regułą dla całej rasy. Niektóre osobniki trzeba oswajać z wodą powoli, inne wskakują do niej same. Zazwyczaj chętnie brodzą w strumieniach, by się schłodzić.

Tak, to rasa szczekliwa. Szczekanie było ich narzędziem pracy przy bydle. Informują o wszystkim, co dzieje się w otoczeniu. Wymagają nauki komendy "cisza" od szczeniaka, w przeciwnym razie mogą stać się uciążliwe.

Dużo. To pies pracujący. Krótki spacer wokół bloku to za mało. Potrzebuje co najmniej jednego długiego, aktywnego spaceru dziennie, połączonego z bieganiem, aportowaniem lub ćwiczeniami posłuszeństwa. Zmęczony Entlebucher to szczęśliwy i spokojny pies w domu.

Rasa ta uchodzi za zdrowszą od pozostałych szwajcarskich psów pasterskich, ale mała pula genetyczna (rasa była bliska wyginięcia) sprawia, że występują pewne specyficzne problemy.

Najważniejsze schorzenia to:

• Ektopia moczowodów (EU): Wada wrodzona polegająca na nieprawidłowym ujściu moczowodów, co prowadzi do nietrzymania moczu. W dobrych hodowlach wykonuje się USG nerek i moczowodów u szczeniąt przed sprzedażą!

• Postępujący zanik siatkówki (PRA): Choroba oczu prowadząca do ślepoty (dostępne testy genetyczne).

• Dysplazja stawów biodrowych (HD): Choć rzadsza niż u dużych ras, wciąż występuje.

• Jaskra: Podwyższone ciśnienie w gałce ocznej.

Średnia długość życia wynosi od 11 do 15 lat, co jest bardzo dobrym wynikiem. Psy te często zachowują witalność do późnej starości.

Jest mało wymagająca. Krótka, twarda sierść wymaga szczotkowania raz w tygodniu (gęstą szczotką lub gumową rękawicą), aby usunąć martwy włos i brud. Kąpiele tylko w razie konieczności. Należy regularnie sprawdzać czystość uszu i długość pazurów.

Tak. Entlebucher posiada gęsty podszerstek i linieje dwa razy do roku (wiosna/jesień). W okresach linienia gubi duże ilości sierści, która jest krótka, twarda i łatwo wbija się w tapicerkę. Poza okresami linienia gubienie włosa jest umiarkowane.

Nie. Entlebucher linieje, a jego sierść i naskórek są typowymi alergenami. Krótka sierść nie oznacza hipoalergiczności.

Entlebuchery to zazwyczaj straszne łakomczuchy. Jedzą szybko i chętnie, co predysponuje je do otyłości, jeśli dawka pokarmowa nie jest dostosowana do ich aktywności. Dieta powinna być zbilansowana (dobra karma sucha lub BARF). U szczeniąt ważna jest kontrola wagi, by nie obciążać stawów w fazie wzrostu.

Dorosłe psy powinny jeść dwa razy dziennie. Rozłożenie posiłków pomaga zapobiegać skrętowi żołądka (choć ryzyko jest mniejsze niż u dużych ras, to wciąż istnieje).

Jest to rasa dość rzadka. Cena szczenięcia z rodowodem ZKwP (FCI), po przebadanych rodzicach (szczególnie pod kątem ektopii moczowodów i oczu), wynosi zazwyczaj od 5000 do 8000 złotych.

Koszty bieżące są umiarkowane. Pies zjada średnią ilość karmy (koszt ok. 200–300 zł miesięcznie). Koszty weterynaryjne są standardowe (profilaktyka), chyba że pies cierpi na schorzenia genetyczne. Całkowity średni miesięczny koszt utrzymania to ok. 350–500 zł.

• Ogon: W rasie tej naturalnie występuje tzw. ogon szczątkowy (naturalny bobtail). W jednym miocie mogą urodzić się szczenięta z długimi ogonami oraz takie, które rodzą się z kikutami. Obecnie w wielu krajach (w tym w Polsce) zakazane jest kopiowanie (obcinanie) ogonów, więc psy z długimi ogonami są powszechne.

• Przydomek: Często nazywany jest "Szwajcarskim Psem Pasterskim w wersji kieszonkowej", choć jego siła fizyczna wcale nie jest "kieszonkowa".

• Śmiejący się pies: Entlebuchery słyną z bogatej mimiki. Wiele z nich potrafi "uśmiechać się", unosząc wargi i pokazując zęby w geście radości i poddaństwa, co laicy mogą mylnie odebrać jako agresję.

• Ratownik: Albert Heim, który uratował rasę, opisywał je jako psy "o inteligencji pudla i odwadze mastifa".