Duży Szwajcarski Pies Pasterski

Duży Szwajcarski Pies Pasterski, pieszczotliwie nazywany "Szwajcarem" lub GSMD (od angielskiej nazwy), to największy, najcięższy i najstarszy z czterech szwajcarskich ras pasterskich (pozostałe to Berneński, Appenzeller i Entlebucher). To prawdziwy arystokrata wśród psów roboczych – imponujący siłą, ale urzekający spokojem. Niegdyś nazywany "koniem biedaka", ciągnął ciężkie wózki z mlekiem i serem po alpejskich drogach. Dziś jest cenionym psem rodzinnym i stróżującym, który mimo swoich gabarytów zachowuje niezwykłą łagodność wobec domowników. W przeciwieństwie do swojego popularnego kuzyna, Berneńczyka, posiada krótką sierść, co zmienia specyfikę jego pielęgnacji, ale dzieli z nim to samo charakterystyczne, trójkolorowe umaszczenie, które dodaje mu elegancji.

Zalety

• Zrównoważony charakter: Jest to pies niezwykle stabilny emocjonalnie, trudno go wyprowadzić z równowagi. Nie jest nadpobudliwy ani nerwowy.

• Doskonały stróż: Jego potężny wygląd i głęboki, basowy szczek skutecznie odstraszają intruzów, mimo że rasa ta rzadko wykazuje nieuzasadnioną agresję.

• Łatwiejsza pielęgnacja: W porównaniu do Berneńskiego Psa Pasterskiego, krótka sierść Szwajcara jest łatwiejsza w utrzymaniu czystości (nie zbiera rzepów, błota i śniegowych kulek).

• Rodzinny opiekun: Bardzo mocno przywiązuje się do rodziny, wykazując opiekuńczość, szczególnie wobec dzieci.

• Wszechstronność: Może pracować jako pies pociągowy, terapeutyczny, tropiący czy towarzysz długich wędrówek.

Wady

• Koszty utrzymania: Jest to pies olbrzymi, co wiąże się z gigantycznymi wydatkami na żywienie i opiekę weterynaryjną.

• Siła fizyczna: Wymaga właściciela, który fizycznie i psychicznie zapanuje nad psem ważącym 60 kg. Niewychowany Szwajcar ciągnący na smyczy to zagrożenie dla prowadzącego.

• Upór: Bywa niezależny i uparty; lubi przemyśleć polecenie, zanim je wykona, co może być frustrujące dla osób oczekujących ślepego posłuszeństwa.

• Krótkie życie: Jak większość ras olbrzymich, Szwajcary żyją stosunkowo krótko.

• Przestrzeń: Zajmuje dużo miejsca, a jego ogon potrafi "oczyścić" niskie stoliki ze wszystkiego, co na nich stoi.

Korzenie rasy sięgają starożytności. Uważa się, że przodkami Szwajcarów były wielkie psy bojowe i stróżujące (molosy), które przywędrowały w Alpy wraz z legionami rzymskimi. Przez wieki krzyżowały się z miejscowymi psami, tworząc silne zwierzęta używane przez rolników, rzeźników i handlarzy bydłem do ochrony, zaganiania i – co najważniejsze – ciągnięcia wózków z towarem. Wraz z rozwojem motoryzacji ich rola zmalała, a rasa stanęła na krawędzi wymarcia. Przełom nastąpił w 1908 roku na wystawie w Langenthal, gdzie Franz Schertenleib pokazał "krótkowłosego berneńczyka". Profesor Albert Heim, sędzia i badacz, rozpoznał w nim starą rasę psów rzeźnickich i nadał jej nazwę Duży Szwajcarski Pies Pasterski. Od tego momentu rozpoczęła się planowa odbudowa rasy.

To pies o potężnym kośćcu i imponującej muskulaturze. Mimo swojej masywności, powinien poruszać się swobodnie i wytrwale. Sylwetka jest nieco wydłużona (stosunek długości do wysokości 10:9). Głowa jest duża, ale proporcjonalna, z płaskim czołem i mocną kufą (nie może być ona spiczasta). Oczy w kształcie migdała mają kolor od orzechowego do kasztanowatego i wyrażają czujność oraz łagodność. Uszy są trójkątne, średniej wielkości, w spoczynku wiszące płasko przy policzkach.

Najbardziej rozpoznawalną cechą jest jego "garnitur". Szata składa się z włosa okrywowego (średniej długości) i gęstego podszerstka (może być ciemnoszary lub czarny).

Wzrost: Psy osiągają 65–72 cm, suki 60–68 cm w kłębie. Waga: Samce są znacznie potężniejsze, ważąc często do 70 kg, suki są lżejsze (50–60 kg). Umaszczenie: Klasyczny tricolor. Podstawowa barwa to głęboka czerń. Rdzawoczerwone znaczenia (podpalania) występują na policzkach, nad oczami, na wszystkich czterech łapach i na piersi. Białe znaczenia obejmują strzałkę na głowie i kufie, szyję (tzw. krawat), klatkę piersiową, łapy i koniec ogona. Średnia długość życia: 8–11 lat. Pochodzenie: Szwajcaria. Grupa FCI: Grupa 2 (Pinczery, sznaucery, molosy), sekcja 3 (Szwajcarskie psy pasterskie).

Szwajcar to pies o wielkiej pewności siebie. Jest odważny, czujny i nieustraszony, ale nigdy histeryczny. W przeciwieństwie do wielu ras stróżujących, nie atakuje bez wyraźnego powodu – jego postawa i głos zazwyczaj wystarczają, by ostudzić zapał intruza. W domu jest "wielkim przytulakiem", który często nie zdaje sobie sprawy ze swoich rozmiarów i próbuje wchodzić na kolana. Potrzebuje bliskości człowieka i źle znosi izolację w kojcu. Jest psem myślącym i partnerskim – najlepiej współpracuje, gdy widzi sens w działaniu.

Rasa ta słynie z anielskiej cierpliwości do dzieci. Szwajcary instynktownie opiekują się najmłodszymi członkami stada. Jednak ze względu na ich ogromną masę, kontakty z małymi dziećmi muszą być nadzorowane. Rozradowany pies może niechcący przewrócić dziecko, machnąć ogonem na wysokości twarzy malucha lub nadepnąć na stopę, co przy wadze 60 kg jest bolesne.

Zazwyczaj bardzo dobrze dogaduje się z innymi zwierzętami. Jego instynkt łowiecki jest słabo rozwinięty (został wygaszony, by pies nie gonił zwierzyny podczas pracy w gospodarstwie), więc koty, konie czy mniejsze psy są bezpieczne. Może jednak wykazywać dominację wobec obcych psów tej samej płci i wielkości, broniąc swojego stada.

Zdecydowanie odradza się trzymanie tej rasy w bloku, chyba że jest to parter z ogródkiem. Szczenięta i młode psy absolutnie nie powinny chodzić po schodach ze względu na ryzyko uszkodzenia stawów, a wnoszenie 40-50 kg psa (półrocznego!) na piętro jest niewykonalne dla większości ludzi. Ponadto pies ten potrzebuje przestrzeni, by się "obrócić". Dom z ogrodem jest dla niego środowiskiem naturalnym, choć sam ogród nie zastąpi spacerów.

Wymaga konsekwentnego, ale łagodnego prowadzenia od pierwszych dni w nowym domu. Szwajcar dojrzewa powoli (psychicznie nawet do 3 lat). Metody siłowe powodują, że pies staje się uparty i zamyka się w sobie. Najlepiej sprawdza się szkolenie pozytywne. Ważnym elementem jest nauka chodzenia na luźnej smyczy – jeśli zaniedbamy to u szczeniaka, spacer z dorosłym psem będzie udręką.

Tak, są inteligentne i potrafią rozwiązywać problemy. Ich inteligencja jest jednak pragmatyczna. Jeśli Szwajcar uzna, że polecenie jest bezcelowe (np. setne powtórzenie "siad"), może odmówić współpracy. Uczą się chętnie, zwłaszcza gdy w grę wchodzą smakołyki.

Z reguły nie. Są to psy terytorialne, które pilnują się obejścia i opiekuna. Nie mają skłonności do włóczęgostwa typowej dla psów północnych czy gończych. Jeśli mają zapewnione towarzystwo i zajęcie, nie szukają wrażeń poza płotem.

Stosunek do wody jest indywidualny. Niektóre psy lubią pływać, inne wchodzą do wody tylko do brzucha, by się schłodzić. Ze względu na ciężką budowę ciała nie są wybitnymi pływakami długodystansowymi, ale zabawa w wodzie latem jest dla nich wskazana jako ochłoda.

Tak, są to psy stróżujące, które używają głosu do ostrzegania. Ich szczekanie jest niskie, donośne i budzące respekt. Nie są to jednak psy szczekające bez powodu – zazwyczaj reagują na konkretny bodziec (ktoś pod bramą, dziwny dźwięk).

Potrzebuje umiarkowanej dawki ruchu. Nie jest to maratończyk, który musi biec 10 km przy rowerze. Woli długie, spokojne wędrówki w umiarkowanym tempie. Doskonale sprawdza się w ciągnięciu sanek lub specjalnych wózków (carting) – to dla niego naturalna praca, która sprawia mu radość. Należy unikać forsownych skoków i biegów w okresie wzrostu.

Jak na rasę olbrzymią, Szwajcary są dość odporne, ale ich gabaryty predysponują je do problemów ortopedycznych i gastrycznych.

• Rozszerzenie i skręt żołądka (GDV): Największy zabójca rasy. Wymaga profilaktyki w karmieniu i spokoju po jedzeniu.

• Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych: Choroba genetyczna i środowiskowa. Wymagane są badania RTG rodziców.

• Padaczka idiopatyczna: Choroba neurologiczna, pojawiająca się zazwyczaj między 1 a 3 rokiem życia.

• Distichiasis (dwurzędowość rzęs): Rzęsy rosną w kierunku oka, drażniąc rogówkę.

• OCD (Osteochondroza): Choroba chrząstki stawowej u młodych psów.

Średnia długość życia to 8–11 lat. Psy zadbane, szczupłe i pod dobrą opieką weterynaryjną mają szansę dożyć górnej granicy wieku, co jak na psa o wadze 60 kg jest dobrym wynikiem.

Pielęgnacja jest nieskomplikowana. Wystarczy szczotkowanie raz w tygodniu (w okresie linienia codziennie). Nie wymaga strzyżenia ani trymowania. Należy dbać o higienę uszu i regularnie przycinać pazury, jeśli pies nie ściera ich naturalnie (co przy jego wadze zazwyczaj dzieje się samo na twardym podłożu).

Tak. Posiadają gęsty podszerstek. Dwa razy do roku następuje intensywne linienie, podczas którego pies gubi ogromne ilości sierści. Krótkie, twarde włosy wbijają się w dywany i tapicerkę, będąc trudnymi do usunięcia.

Nie. Szwajcar intensywnie linieje, produkuje sporo naskórka i śliny (choć nie ślini się tak jak Bernardyn, to jednak przy jedzeniu czy piciu "lapie"). Nie jest to rasa hipoalergiczna.

Żywienie olbrzyma to klucz do jego zdrowia.

• Szczenięta: Muszą otrzymywać karmę dla ras olbrzymich o obniżonej zawartości energii i odpowiednim stosunku wapnia do fosforu, by nie rosły zbyt szybko (co niszczy stawy).

• Dorosłe psy: Wymagają diety wysokiej jakości, często z dodatkiem suplementów na stawy (chondroityna, glukozamina).

• Koszty: Pies zjada ok. 600g–900g suchej karmy dziennie.

Dorosły pies musi jeść 2 lub 3 razy dziennie. Podział dziennej dawki na mniejsze porcje jest kluczowym elementem zapobiegania śmiertelnemu skrętowi żołądka. Bezwzględnie obowiązuje 2-godzinna sjesta po każdym posiłku.

Cena szczenięcia z rodowodem ZKwP (FCI) jest wysoka ze względu na rzadkość rasy i koszty hodowli (badania rodziców, żywienie). Zazwyczaj wynosi od 5000 do 8000 złotych. Psy z wybitnych skojarzeń mogą kosztować więcej.

Utrzymanie jest bardzo drogie.

• Wyżywienie: Dobrej jakości karma to wydatek rzędu 400–600 zł miesięcznie.

• Weterynarz: Koszty leków, narkozy czy preparatów na pasożyty są liczone na wagę ciała. Odrobaczenie psa 70 kg kosztuje majątek w porównaniu do jamnika.

• Średni miesięczny koszt: Należy liczyć się z wydatkiem ok. 600–900 zł miesięcznie na podstawowe potrzeby i profilaktykę.

• Koń biedaka: Przydomek ten wziął się stąd, że chłopi, których nie stać było na konia, używali tych silnych psów do prac pociągowych. Jeden pies potrafił uciągnąć wózek o wadze przekraczającej jego własną masę kilkukrotnie.

• Ocalenie: W pewnym momencie uznano rasę za wymarłą. Dopiero odkrycie kilku osobników przez Franza Schertenleiba i naukowe potwierdzenie Alberta Heima pozwoliło na jej renesans.

• Bohater wojenny: Podczas II wojny światowej armia szwajcarska używała tych psów jako zwierząt jucznych i pociągowych w trudnym terenie górskim, gdzie konie nie dawały sobie rady.

• Różnica: Często mylony z Berneńskim Psem Pasterskim. Najprostsza różnica: Szwajcar ma krótką sierść, Berneńczyk długą. Szwajcar jest też zazwyczaj nieco wyższy i cięższy.