Czarny Terier Rosyjski

Czarny Terier Rosyjski, często nazywany "Psem Stalina" lub "Czarną Perłą Rosji", to rasa wyjątkowa pod każdym względem. Nie jest to pies, który powstał w wyniku naturalnej ewolucji, lecz efekt ściśle tajnego projektu wojskowego Związku Radzieckiego. Cel był jeden: stworzyć "super psa" – maszynę do zadań specjalnych, odporną na syberyjskie mrozy, nieustraszoną, silną i zdolną do pilnowania granic oraz obiektów strategicznych. Efektem prac hodowlanych w słynnej hodowli "Czerwona Gwiazda" jest potężny, czarny brodacz o stabilnej psychice i imponującym wyglądzie. Dziś CTR (skrót od Czarny Terier Rosyjski) to nie tylko skuteczny obrońca, ale przede wszystkim wspaniały, zrównoważony pies rodzinny, który łączy w sobie siłę niedźwiedzia z inteligencją i wrażliwością.

Zalety

• Stabilna psychika: Prawidłowo prowadzony CTR nie jest agresywny bez powodu. Cechuje go opanowanie i wysoki próg pobudzenia – atakuje tylko w ostateczności.

• Doskonały obrońca: Posiada wrodzony instynkt terytorialny i obronny. Nie trzeba go uczyć gryzienia; on doskonale wie, jak i kiedy chronić swoją rodzinę.

• Lojalność: Jest to pies "cienia". Najchętniej przebywa tam, gdzie jego człowiek, podążając za nim z pokoju do pokoju.

• Inteligencja: Uczy się błyskawicznie i chętnie współpracuje, o ile widzi w przewodniku autorytet.

• Odporność: Jest to pies twardy, wytrzymały na warunki atmosferyczne i rzadko chorowity (jak na rasę olbrzymią).

Wady

• Wymagająca pielęgnacja: Jego szata wymaga regularnego, pracochłonnego czesania i profesjonalnego strzyżenia. Zaniedbany CTR wygląda nieestetycznie i cierpi z powodu kołtunów.

• Siła fizyczna: To potężne zwierzę. Jeśli zdecyduje się pociągnąć na smyczy, przeciętny człowiek nie ma z nim szans. Wymaga fizycznego i psychicznego opanowania.

• Dominacja: Samce bywają bardzo pewne siebie i mogą próbować zdominować niedoświadczonego właściciela.

• Koszty utrzymania: Wszystko jest drogie – od żywienia, przez leczenie (dawki dla 60 kg psa), po usługi groomerskie (strzyżenie dużego psa to kilka godzin pracy).

• "Brodacz": Po każdym picciu wody, jego długa broda jest mokra i brudna, co oznacza zachlapaną podłogę i konieczność wycierania pyska.

Rasa powstała po II wojnie światowej w ZSRR, w wojskowej hodowli "Krasnaja Zwiezda" (Czerwona Gwiazda) pod Moskwą. Sowiecka armia potrzebowała psa uniwersalnego, który sprawdzi się w każdym klimacie (od upałów po mrozy) i będzie bardziej sterowny niż Owczarek Kaukaski. Do stworzenia rasy użyto 17 różnych ras, z czego cztery odegrały kluczową rolę:

1. Sznaucer Olbrzym: Dał budowę ciała, szorstką sierść i inteligencję.

2. Rottweiler: Wniósł siłę, odwagę i instynkt obrończy.

3. Airedale Terrier: Dodał zaciętość i wytrzymałość.

4. Nowofundland: Zapewnił odporność na wodę i zimno oraz zrównoważył charakter. Początkowo psy te były ostre i nieufne, hodowane wyłącznie dla wojska i milicji. Dopiero w latach 50. zaczęto sprzedawać je cywilom, co złagodziło ich charakter. FCI oficjalnie uznało rasę dopiero w 1984 roku.

CTR to pies o atletycznej budowie, masywny i silny, ale nie ociężały. Jego sylwetka powinna być lekko prostokątna (u samców niemal kwadratowa). Ma potężny kościec i silnie rozwiniętą muskulaturę. Głowa jest długa, masywna, z płaskim czołem i wyraźnym stopem, ozdobiona obfitą brodą, wąsami i grzywką, które nadają mu charakterystyczny, "srogi" wygląd.

Szata Czarnego Teriera jest jego wizytówką. Jest to sierść szorstka, gęsta, z dobrze rozwiniętym podszerstkiem. Włos okrywowy tworzy strukturę, która chroni przed warunkami atmosferycznymi.

Wzrost: Standardy są często przekraczane. Psy mierzą zazwyczaj 72–76 cm (często dochodzą do 80 cm), suki 68–72 cm. Waga: Samce w dobrej kondycji ważą od 50 do 60 kg (zdarzają się osobniki 70-kilogramowe), suki 45–50 kg. Umaszczenie: Czarne. Dopuszczalne jest nieznaczne przesianie szarym włosem (nie więcej niż 1/3 powierzchni ciała), ale preferowana jest głęboka, lśniąca czerń. Średnia długość życia: 10–12 lat. Pochodzenie: Rosja (ZSRR). Grupa FCI:Grupa 2 (Pinczery, sznaucery, molosy), sekcja 1.4 (Sznaucery). Rasa podlega próbą pracy (opcjonalnie).

Jest to pies o złożonej osobowości. W domu jest zazwyczaj spokojny, wręcz leniwy, i nie narzuca się swoją obecnością, choć zawsze ma oko na domowników. Na zewnątrz staje się aktywny i czujny. Jego obrona jest "aktywna" – CTR nie szczeka ze strachu; on ocenia sytuację i wkracza do akcji, gdy uznaje to za konieczne. Jest bardzo pewny siebie. Źle znosi izolację w kojcu – pozbawiony kontaktu z człowiekiem dziczeje i staje się niebezpieczny lub popada w depresję. Potrzebuje czuć się częścią "stada".

Wobec dzieci z własnej rodziny CTR wykazuje ogromną cierpliwość i opiekuńczość. Często pozwala im na wiele (wchodzenie na grzbiet, ciągnięcie za brodę – choć nie należy na to pozwalać!). Traktuje dzieci jak "szczenięta", które trzeba chronić. Jednak ze względu na jego gabaryty i siłę, zabawy muszą być nadzorowane. Obce dzieci mogą być potraktowane z dystansem, a ich gwałtowne ruchy w stronę "jego" dzieci pies może błędnie odczytać jako atak.

CTR to pies dominujący. Samce rzadko tolerują inne samce na swoim terenie, chyba że zostały z nimi wychowane. Z suczkami i mniejszymi psami dogadują się zazwyczaj dobrze, o ile tamte uznają ich pozycję "szefa". Z kotami domowymi mogą żyć w wielkiej przyjaźni (geny Nowofundlanda łagodzą instynkt łowiecki), często śpiąc razem.

Teoretycznie tak – i wielu hodowców to potwierdza. CTR w mieszkaniu zajmuje mało miejsca (zazwyczaj leży w jednym punkcie). Nie jest nadpobudliwy. Jednak logistyka życia z 60-kilogramowym psem w bloku jest trudna: wnoszenie go po schodach w razie choroby, brud na brodzie i łapach, ilość miejsca potrzebna do "wyminięcia się" w korytarzu. Wymaga też solidnych spacerów. Dom z ogrodem jest wygodniejszy, ale mieszkanie też jest akceptowalne, jeśli właściciel jest aktywny.

Szkolenie CTR-a to obowiązek. Psa o takiej sile rażenia nie można pozostawić samemu sobie. Wymaga on szkolenia od szczeniaka (psie przedszkole). Metody muszą być oparte na konsekwencji i autorytecie, ale sprawiedliwe. CTR ma doskonałą pamięć – raz niesprawiedliwie ukarany, zapamięta to na długo. Nie jest to owczarek, który wykona komendę 100 razy dla piłeczki. CTR wykona ją, bo szanuje przewodnika.

Są wybitnie inteligentne. Ich inteligencja określana jest jako "analityczna". Pies ten najpierw ocenia sytuację, a potem działa. W sytuacjach zagrożenia potrafi podjąć samodzielną decyzję o ataku, co jest zarówno zaletą, jak i wielką odpowiedzialnością dla właściciela.

Zazwyczaj nie. Są to psy silnie terytorialne, które pilnują swojego rewiru i swojej rodziny. Nie mają tendencji do włóczęgostwa. Na spacery w lesie zazwyczaj trzymają się blisko opiekuna, nie oddalając się w pogoni za zwierzyną (choć instynkt łowiecki po Airedale Terrierze czasem daje o sobie znać).

Większość Czarnych Terierów kocha wodę – to spuścizna po przodkach (Nowofundlandach). Chętnie pływają, nurkują i aportują z wody. Są dobrymi pływakami, a ich gęsta sierść chroni je przed zimnem.

Mają potężny, głęboki głos, który słychać z daleka, ale nie są to psy szczekliwe bez powodu. Nie będą ujadać na przechodnia za płotem. Zaszczekają raz lub dwa razy, by ostrzec, że "tu pilnuję ja".

Potrzebuje umiarkowanej do dużej dawki ruchu. Długi spacer połączony z pracą umysłową (posłuszeństwo, tropienie) jest niezbędny. Lubi długie wędrówki. Nie jest to jednak pies do wyczynowego biegania w upale (czarna sierść przyciąga słońce, a masa obciąża serce).

Jak na rasę olbrzymią, CTR jest psem zdrowym i odpornym ("gniotsa nie łamiotsa"), ale pula genetyczna niesie pewne zagrożenia.

• HUU (Hyperuricosuria): Choroba metaboliczna prowadząca do powstawania kamieni moczowych. Dostępne są testy genetyczne.

• JLPP (Młodzieńcze porażenie krtani i polineuropatia): Śmiertelna choroba genetyczna (objawia się problemami z oddychaniem i poruszaniem u szczeniąt). Bezwzględnie należy kupować szczenięta po przebadanych rodzicach (status N/N lub N/m).

• Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych: Typowe dla olbrzymów.

• Skręt żołądka: Śmiertelne zagrożenie.

• Choroby uszu: Infekcje grzybicze w ciężkich, owłosionych uszach.

Średnia to 10–12 lat. Jak na psa tej wielkości, jest to wynik bardzo przyzwoity, wynikający z domieszki krwi długowiecznych sznaucerów.

To największe wyzwanie dla właściciela.

• Czesanie: Dokładne czesanie i rozkołtunianie 1-2 razy w tygodniu.

• Strzyżenie: Pies nie linieje w sposób naturalny – jego sierść rośnie cały czas. Wymaga strzyżenia i modelowania według wzorca co 6–8 tygodni. Jest to zabieg czasochłonny i kosztowny u profesjonalisty.

• Higiena: Mycie brody po jedzeniu, wyrywanie włosów z uszu, wycinanie włosów między opuszkami łap.

Jeśli jest regularnie czesany i strzyżony – nie gubi sierści. Martwy włos zostaje na szczotce. Jeśli jest zaniedbany, martwy włos tworzy filce, które odpadają kępami. W domu jest zazwyczaj czysto pod względem sierści, ale brudno pod względem piachu i błota wnoszonego na łapach i brodzie.

Często tak. CTR posiada włos (zbliżony strukturą do ludzkiego) i nie linieje, co ogranicza unoszenie się alergenów. Jednak w jego gęstej sierści gromadzi się mnóstwo kurzu, pyłków i roztoczy, co może uczulać.

Wymaga karmy wysokiej jakości, bogatej w białko. W okresie wzrostu szczenięcia dieta musi być idealnie zbilansowana pod kątem wapnia i fosforu, by chronić stawy. Dorosły pies zjada spore ilości jedzenia, co generuje koszty.

Dwa razy dziennie to absolutne minimum dla dorosłego psa, by zapobiec skrętowi żołądka. Obowiązkowy odpoczynek po posiłku.

Szczenię z rodowodem ZKwP (FCI) kosztuje od 4000 do 6000 złotych, a psy z wybitnych linii wystawowych nawet więcej. Warto dopłacić za psa po przebadanych (HUU, JLPP, HD, ED) i zrównoważonych psychicznie rodzicach.

Koszty są bardzo wysokie.

• Groomer: Wizyta co 2 miesiące to koszt 300–500 zł (ze względu na rozmiar psa).

• Jedzenie: 300–500 zł miesięcznie.

• Weterynarz: Każda wizyta jest droższa ze względu na wagę pacjenta.

• Średni miesięczny koszt: 600–900 zł (uśredniając koszty fryzjera).

• "Pies Stalina": Przydomek ten jest nieco mylący, gdyż Stalin zmarł (1953), zanim rasa została w pełni ukształtowana i ustabilizowana, ale rozkaz stworzenia rasy wyszedł rzeczywiście od władz radzieckich za jego czasów.

• Tylko dla wojska: Przez pierwsze dekady istnienia rasy, posiadanie CTR przez osobę prywatną było niemożliwe. Psy te służyły wyłącznie w gułagach, na granicach i w obiektach wojskowych.

• Brak zapachu: Zadbany, czysty Czarny Terier ma bardzo słaby zapach własny, w przeciwieństwie np. do Owczarka Niemieckiego.

• Najlepszy pies świata: W 2004 roku na najważniejszej wystawie w Polsce (Światowa Wystawa Psów Rasowych w Poznaniu - choć ta była w 2006, w 2004 była Europejska) i na wielu światowych ringach, Czarne Teriery często wygrywają tytuł Best in Show (Najpiękniejszy Pies Wystawy) dzięki swojej spektakularnej prezencji.