Coton de Tuléar

Coton de Tuléar, często nazywany "Królewskim Psem z Madagaskaru", to mały, biały pies o wielkiej osobowości i niezwykłym wdzięku. Jego nazwa doskonale oddaje jego wygląd i pochodzenie: coton to po francusku bawełna (nawiązanie do unikalnej struktury szaty), a Tuléar (obecnie Toliara) to nazwa portowego miasta na Madagaskarze. Jest to rasa, która zyskała przydomek "psa antydepresyjnego". I nie jest to przesada – Coton to radosny klown, którego życiową misją jest sprawianie przyjemności swojemu opiekunowi. Choć wygląda jak delikatna maskotka, jest to pies o solidnym zdrowiu i rustykalnej naturze, który przetrwał stulecia w tropikalnym klimacie, zanim trafił na europejskie salony. Dla wielu jest to pies idealny: mały, niegubiący sierści, inteligentny i bezgranicznie oddany.

Zalety

• Hipoalergiczność: Posiada włosy o strukturze bawełny, a nie sierść, i nie linieje, co czyni go jednym z najlepszych wyborów dla alergików.

• Cudowny charakter: Jest zawsze wesoły, optymistyczny i bardzo empatyczny. Doskonale wyczuwa nastroje domowników.

• Długowieczność: Należy do czołówki najdłużej żyjących ras psów; 16-letni Coton w dobrej kondycji to norma, a nie wyjątek.

• Mobilność: Jego niewielki rozmiar sprawia, że łatwo z nim podróżować – bez problemu zmieści się w transporterze w samolocie czy pociągu.

• Brak agresji: Z natury jest pokojowo nastawiony do świata, ludzi i innych zwierząt.

Wady

• Wymagająca pielęgnacja: Jego szata to jego największa ozdoba, ale i przekleństwo właściciela. Wymaga codziennego czesania, inaczej błyskawicznie zamienia się w filc.

• Lęk separacyjny: Coton jest uzależniony od towarzystwa człowieka. Nie nadaje się dla osób, które spędzają cały dzień poza domem – samotność go niszczy.

• Szczekliwość: Jest psem czujnym i alarmującym. Lubi informować o gościach czy dziwnych dźwiękach, co bez treningu może być uciążliwe.

• Koszty zakupu: Szczenięta tej rasy są drogie, a dostępność dobrych hodowli jest ograniczona.

• Biały kolor: Utrzymanie śnieżnobiałej szaty w czystości (zwłaszcza jesienią) wymaga częstych kąpieli i dbania o okolice oczu (zacieki).

Legenda głosi, że przodkowie Cotonów trafili na Madagaskar w wyniku katastrofy morskiej w okolicach Tulear. Mówi się, że małe, białe psy (w typie Bichona, podróżujące na statkach jako tępiciele szczurów i towarzysze dam) dopłynęły do brzegu, gdzie skrzyżowały się z lokalnymi psami. W ten sposób powstała rasa silna, odporna i sprytna. Przez lata Cotony żyły dziko lub półdziko. Z czasem ich urok dostrzegła lokalna arystokracja i francuscy kolonizatorzy. W czasach kolonialnych prawo posiadania Cotona mieli wyłącznie majętni mieszkańcy i szlachta, stąd przydomek "Królewski Pies". Do Europy (Francji) rasa trafiła oficjalnie dopiero w latach 70. XX wieku, gdzie została usystematyzowana i szybko zyskała popularność jako ekskluzywny pies do towarzystwa.

Coton to mały pies o wydłużonej sylwetce (stosunek wysokości do długości 2:3). Jego linia grzbietu jest lekko wypukła (karpiowata), co jest cechą charakterystyczną i pożądaną, a nie wadą. Głowa jest krótka, trójkątna, z małymi, ciemnymi i okrągłymi oczami, które mają bystry i figlarny wyraz. Uszy są wiszące, trójkątne i wysoko osadzone. Ogon jest nisko osadzony, a w ruchu noszony zawinięty nad grzbietem.

Najważniejszą cechą rasy jest szata. Musi być ona miękka, puszysta i w dotyku przypominać kwiat bawełny. Nie może być twarda ani szorstka. Włos jest gęsty, obfity i może być lekko falowany.

Wzrost: Psy 26–28 cm, suki 23–25 cm (z tolerancją 2 cm w górę i 1 cm w dół). Waga: Psy 4–6 kg, suki 3,5–5 kg. Umaszczenie: Podstawowym kolorem jest biały. Na uszach dopuszczalne są śladowe ilości koloru jasnoszarego (mieszanka białych i czarnych włosów) lub czerwonopłowego (champagne). Co ciekawe, szczenięta często rodzą się z ciemnymi łatami na głowie i ciele, które z wiekiem jaśnieją i często znikają całkowicie, pozostawiając psa białym. Średnia długość życia: 14–16 lat. Pochodzenie: Madagaskar (Patronat: Francja). Grupa FCI: Grupa 9 (Psy ozdobne i do towarzystwa), sekcja 1.2 (Coton de Tuléar).

Jeśli szukasz psa, który będzie Cię kochał bezwarunkowo i rozśmieszał każdego dnia – to Coton. Jest to pies niezwykle wesoły, wręcz "skoczny" (często chodzi na tylnych łapach lub wykonuje piruety z radości). Nie ma w sobie cienia agresji czy humorzastości. Bardzo mocno przywiązuje się do wszystkich członków rodziny, ale zazwyczaj wybiera sobie jedną osobę, za którą podąża krok w krok (nawet do toalety). Jest bardzo inteligentny i szybko uczy się zasad panujących w domu, choć bywa też małym manipulatorem, wykorzystującym swój urok osobisty.

To jedna z najlepszych małych ras dla dzieci. Coton jest wytrzymalszy fizycznie niż np. Chihuahua czy York, a przy tym bardzo wyrozumiały i chętny do zabawy. Nie jest histeryczny. Świetnie dogaduje się z dziećmi, które potrafią się z nim bawić. Oczywiście, ze względu na jego mały rozmiar, należy uważać, by dziecko nie zrobiło mu krzywdy (nie upuściło go), ale sam pies rzadko bywa zagrożeniem dla malucha.

Coton jest psem stadnym i bardzo towarzyskim. Uwielbia towarzystwo innych psów (często hodowcy i właściciele decydują się na dwa Cotony, by dotrzymywały sobie towarzystwa). Z kotami żyje w doskonałej komitywie, często śpiąc z nimi i bawiąc się. Nie posiada instynktu myśliwskiego, więc gryzonie domowe są przy nim bezpieczne.

Jest to pies stworzony do życia w mieszkaniu. Nie potrzebuje ogrodu, by być szczęśliwym – wystarczy mu kanapa i bliskość właściciela. Jest czysty i nie zajmuje wiele miejsca. Jedynym problemem w bloku może być szczekanie (alarmowanie), dlatego od szczeniaka warto uczyć go komendy "cisza" i nie reagowania na hałasy z klatki.

Coton uczy się bardzo chętnie, bo kocha współpracę z człowiekiem. Najlepsze efekty daje szkolenie pozytywne, oparte na nagrodach i pochwałach. Pies ten źle znosi krzyk i presję – może się zamknąć w sobie. Choć jest mały, nie należy zaniedbywać jego wychowania. "Syndrom małego psa" (szczekanie na wszystko, wymuszanie) bierze się z braku zasad, a nie z natury rasy.

Bardzo. Szybko uczą się sztuczek (taniec na dwóch łapach, obroty, przybijanie piątki). Mają też wysoką inteligencję emocjonalną – doskonale wiedzą, kiedy właściciel jest smutny i potrzebuje pocieszenia.

Zazwyczaj nie. Coton to pies, który pilnuje się właściciela. Na spacerach (nawet bez smyczy, w bezpiecznym terenie) co chwilę ogląda się, czy jego "stado" podąża za nim. Nie ma skłonności do włóczęgostwa.

Wiele Cotonów lubi wodę i chętnie pływa – to spuścizna po przodkach, którzy żyli na wyspie. Należy jednak pamiętać, że namoknięta "bawełniana" szata staje się ciężka i długo schnie, co wiąże się z koniecznością kąpieli i suszenia po każdej wodnej przygodzie, by uniknąć sfilcowania.

Tak, są to psy czujne. Zasygnalizują dzwonek do drzwi. Jednak odpowiednio prowadzony Coton nie jest jazgotliwy. Szczeka, by poinformować, a nie by hałasować dla samej zasady.

Potrzeby ruchowe są umiarkowane. Coton dostosuje się do trybu życia właściciela. Chętnie pójdzie na długi spacer po parku, ale jeśli w deszczowy dzień wyjścia będą krótsze, nie zdemoluje domu, pod warunkiem, że pobawi się piłeczką w salonie. Jest to pies dość energiczny, ale jego baterie ładują się szybko podczas drzemki na kolanach.

To jedna z najzdrowszych ras psów rasowych. Pula genetyczna ukształtowana na Madagaskarze w wyniku doboru naturalnego (przetrwały najsilniejsze osobniki) dała nam psa odpornego i wolnego od wielu chorób nękających inne małe rasy.

Mimo świetnego zdrowia, mogą zdarzyć się:

• Zwichnięcie rzepki: Typowe dla małych ras.

• Postępujący zanik siatkówki (PRA): Choroba oczu (dostępne testy genetyczne).

• Dysplazja stawów biodrowych: Zdarza się rzadko, ale występuje.

• NCA (Bandera's Syndrome): Ataksja noworodków (choroba genetyczna, na którą dobre hodowle robią testy).

Cotony są wyjątkowo długowieczne. Średnia to 14–16 lat, ale wiele psów w dobrym zdrowiu dożywa 18, a nawet 19 lat.

To kluczowy punkt. Szata Cotona jest piękna, ale wymagająca.

• Czesanie: Codzienne lub co drugi dzień. Nie można tego zaniedbać, bo włosy o strukturze bawełny bardzo łatwo się filcują. Filce ciągną skórę i sprawiają ból.

• Kąpiel: Cotony kąpie się często (nawet co 2 tygodnie), zawsze używając odżywki nawilżającej. Czysty włos mniej się kołtuni.

• Suszenie: Psa należy zawsze dokładnie wysuszyć suszarką, jednocześnie czesząc. Pozostawienie do wyschnięcia "na wietrze" spowoduje, że włos się skręci i sfilcuje.

• Strzyżenie: Wzorzec wystawowy nie przewiduje strzyżenia (pies ma mieć naturalnie długi włos), ale psy "domowe" (nie wystawiane) często strzyże się na krótszą fryzurę typu "puppy cut" dla wygody właściciela i higieny psa.

Nie. Coton de Tuléar posiada włosy, które rosną przez całe życie i nie wypadają sezonowo. Martwy włos zostaje w szacie i trzeba go usunąć szczotką. Dzięki temu w domu nie ma fruwających kłębów sierści, a ubrania właściciela są czyste.

Tak, to jedna z najlepszych ras dla alergików. Brak podszerstka i struktura włosa sprawiają, że pies ten uczula w minimalnym stopniu. Dodatkowo częste kąpiele (wymagane pielęgnacyjnie) zmywają naskórek i alergeny środowiskowe (pyłki) z psa.

Bywają wybredne ("francuskie pieski"). Wymagają karmy wysokiej jakości, bogatej w składniki odżywcze wpływające na kondycję szaty (biotyna, cynk, kwasy Omega). Unikamy karm z dużą ilością barwników (mogą przebarwiać sierść wokół pyska i oczu na rudo).

Dorosły pies powinien jeść dwa razy dziennie. Małe rasy mają szybki metabolizm, więc jednorazowy duży posiłek nie jest wskazany.

Szczenięta są drogie. Cena za psa z rodowodem ZKwP (FCI) to zazwyczaj od 6000 do 9000 złotych. Cena wynika z trudności w hodowli (małe mioty), kosztów badań rodziców i ekskluzywności rasy.

Koszty żywienia są niskie (pies je mało – ok. 100 zł miesięcznie). Jednak koszty pielęgnacji są wysokie.

• Kosmetyki: Dobre szampony i odżywki są drogie.

• Groomer: Jeśli nie czeszemy/nie strzyżemy psa sami, wizyta u fryzjera co 4-6 tygodni to koszt 150–200 zł.

• Średni miesięczny koszt: Ok. 300–450 zł.

• Znaczki pocztowe: W 1974 roku Madagaskar wydał znaczek pocztowy z wizerunkiem Coton de Tuléar, co podkreśliło jego status "psa narodowego".

• Legenda o krokodylach: Mieszkańcy Madagaskaru opowiadają, że sprytne Cotony, chcąc przepłynąć rzekę pełną krokodyli, szczekały głośno w jednym miejscu, by zwabić tam gady, po czym biegły ile sił w łapach kilkadziesiąt metrów dalej, by bezpiecznie przepłynąć na drugi brzeg.

• Przebarwienia: Biały włos Cotona ma tendencję do różowienia lub brązowienia pod wpływem wilgoci (lizanie łap, łzawienie oczu). Jest to wynik działania grzybów i porfiryn w ślinie/łzach, a nie naturalny kolor włosa.